Nin waa aadmi lab ah oo qaangaadh ah. Ereyga waxaa badanaa loo adeegsadaa in lagu kala saaro naag (haween) marka lagu eegayo jinsiga bayooloji ah iyo doorka bulshada labadaba. Carruurta lab ah ee aan weli qaan-gaadhin waxaa badanaa lagu magacaabaa wiil.

Aqoonsiga ninnimo wuxuu ku salaysan yahay laba dhinac oo kala duwan: dhinaca jidhka (sida xubnaha taranka iyo hormoonnada) iyo dhinaca bulshada (sida doorarka, dharka, shaqada iyo filashooyinka bulshadu ka qabto ragga). Cilmi-baadhistii casriga ahayd waxay caadi ka dhigtay in la kala saaro jinsiga bayooloji (sex) iyo doorka jinsiga bulsho (gender), maxaa yeelay midka dambe wuu ku kala duwan yahay meel iyo waqti.

Dhinaca bayoolojiga

Aadamiga inta badan, jinsiga lab wuxuu la xidhiidhaa koromosoomyada XY, halka dheddigga uu badanaa la xidhiidho XX. Xilliga qaan-gaadhka, hormoonka testosterone-ka ayaa kordha, waxaana muuqda astaamo sida cod dhumucdiisu weynaato, timo jidhka ka soo baxa, iyo isbeddel dheerid iyo muruq ah. Xubnaha taranka ee ragga waxaa ka mid ah xiniinyaha (testes) oo soo saara shahwada iyo hormoonnada.

XusuusinMa aha in kala saarka XX/XY uu saameeyo qof kasta si toos ah. Waxaa jira xaalado la yidhaahdo intersex oo astaamaha bayoolojiga ah aysan ku dhicin laba qaybood oo kala go'an. Sidoo kale, aqoonsiga jinsi ee qof (gender identity) mararka qaar kama mid noqdo kan lagu qoray dhalashada.

Doorka bulshada

Bulshooyin badan waxay ragga u xilsaartaan doorar gaar ah: masuuliyad dhaqaale, hoggaan qoys ama beeleed, iyo shaqooyin dibadeed. Doorarkan waa kuwo taariikhi ah oo isbeddela: horumarka waxbarashada, shaqada haweenka iyo sharciyada sinnaanta ayaa ka dhigay in qaybsanaanta hawlaha ay ka kala duwan tahay meel ilaa meel. Sida caadiga ah, cilmiga bulshadu wuxuu barbardhigaa sida filashooyinka ku saabsan raggu ay u saameeyaan waxbarashada, caafimaadka iyo shaqada.

Erey-bixinta Af-Soomaaliga

Af-Soomaaliga, "nin" wadar ahaan waa "rag" ama "niman". Ereyga waxaa sidoo kale loo adeegsadaa macne bulsho ah, tusaale ahaan marka lagu tilmaamayo qof qaangaadh ah oo masuuliyad qaata. Erayada la xidhiidha waxaa ka mid ah "wiil" (ilmo lab), "odey" (nin da' weyn oo caadi ahaan xilkasnimo leh), iyo "lab" oo ah tilmaanta jinsi ee guud ee xayawaanka iyo aadmigaba loo isticmaalo.

Qeybaha:340 eray · 0 ilo