Niyobiyaam

Niyobiyaam (Nb) waa curiye kiimikaad oo lambarka atamkiisu yahay 41. Waa bir cawlan-oo-dhalaalaysa, jilicsan marka ay saafi tahay, oo si fudud loo tuujin karo (ductile). Waxay ka mid tahay biraha kulaylka-adkeysta leh (refractory metals), taas oo la micno ah in barta dhalaalkeedu aad u sarreyso.

Curiyahan waxaa horay loogu yeeri jiray 'kolambiyaam' (columbium, Cb), gaar ahaan Waqooyiga Ameerika, ilaa magaca 'niobium' si rasmi ah loo qaatay qarnigii 20-aad. Labada magac ayaa muddo isbarbar socday, warshadaha birta qaarna weli waxay isticmaalaan ereyga hore.

Sifooyinka kiimikaad

Niyobiyaam waxay ku taallaa kooxda 5-aad ee shaxda xilliyeed, agagaarka fanaadiyaam iyo tantalam. Tantalam waxay la wadaagtaa sifooyin aad isugu dhow, taas oo adkeynaysa in labada macdan la kala saaro. Hawada dusheeda waxay samaysataa lakab oksaydh ah oo dhuuban kaas oo ka ilaaliya daxalka; sidaas awgeed way u adkaysataa asiidhyada qaar heerkul caadi ah.

Isticmaalka

Qaybta ugu weyn ee niyobiyaam waxaa loo isticmaalaa isku-dhafka birta (alloys), gaar ahaan biraha xoogga leh ee HSLA loogu talagalay dhuumaha gaaska, buundooyinka iyo baabuurta. Tiro yar oo niyobiyaam ah ayaa kordhisa xoogga birta iyadoo aan culeys lagu darin. Sidoo kale waxaa loo isticmaalaa superalloys-ka mishiinada dayuuradaha.

Isku-dhafyada sida niobium-titanium iyo niobium-tin waa agabyo superconducting ah heerkul aad u hooseeya; waxaa laga sameeyaa birlabaha xoogga leh ee loo isticmaalo mishiinada sawirka caafimaadka (MRI) iyo aaladaha cilmi-baarista fiisigiska walxaha. Waxaa kaloo laga sameeyaa kabaha qaar iyo qalabka jirka lagu daaweeyo, maxaa yeelay jirku si fudud uma diido.

Soosaarka

Macdanta ugu muhiimsan ee laga helo waa pyrochlore iyo columbite. Soosaarka adduunka wuxuu si aad ah ugu urursan yahay dal yar, iyadoo Brazil ay muddo dheer hoggaaminaysay suuqa, Kanadana ay tahay soosaare kale. Urursanaantaas awgeed, dalal badan ayaa niyobiyaam ku tiriya walxaha muhiimka ah ee istaraatiijiga ah.