Nowruz

Nowruz waa ciid lagu calaamadeeyo bilowga sanadka cusub ee kalandarka Iiraaniga (Beershiyaanka). Waxa la qabtaa maalinta dhalanrogga gu'ga (vernal equinox), taas oo caadi ahaan ku beegan 20 ama 21 Maarso ee kalandarka Giriigooriga. Ereyga 'Nowruz' wuxuu micnihiisu yahay 'maalin cusub' oo Faarsi ah.

Ciiddan waxaa u dabbaaldega dad ku nool Iiraan, Afgaanistaan, Tajikistan, Asariibayjaan, Turkiga, Ciraaq (gaar ahaan gobollada Kurdiga), iyo qaybo ka mid ah Bartamaha Aasiya, Qawqaas iyo Koonfurta Aasiya. Waa ciid dhaqan iyo xilli-beeraleyd ah oo aan si toos ah ugu xidhnayn hal diin, in kastoo qaybo badan oo dhaqan ah ay ka soo jeedaan taariikhda Sorooshtariga (Zoroastrianism).

Kalandarka iyo goorta

Nowruz waxa uu bilowdaa daqiiqadda saxda ah ee qorraxdu ka gudubto dhigga barbaro (equator) iyadoo u socota woqooyi. Sababtoo ah goorta waa mid xisaabeed, saacaddu way ku kala duwan tahay sanad ilaa sanad iyo waddan ilaa waddan. Kalandarka Iiraaniga bishiisa koowaad, Farwardin, waxay ka bilaabmaan maalintaas.

Caadooyinka

Ka hor ciidda, qoysasku waxay sameeyaan nadiifin guud oo guriga ah, waxaana la iibsadaa dhar cusub. Caado caan ah oo Iiraan iyo meelo kale ka jirta waa miiska 'Haft-sin', oo lagu dhigo toddoba shay oo magacoodu ku bilaabmo xarafka 'siin' ee Faarsiga, mid kastana calaamad u yahay barwaaqo, caafimaad ama nolol cusub. Waxa kale oo jira booqasho qaraabo, hadiyado, iyo cunto gaar ah.

Meelo badan waxaa jira caadooyin dab ku lug leh oo lagu qabto habeenkii ugu dambeeyay Talaadada sanadka (Chaharshanbe Suri ee Iiraan), halkaas oo dadku ka boodaan dab yar. Xilliga ciidda waxaa badanaa lagu soo gebagebeeyaa maalin dibadda lagu maro oo loo yaqaan Sizdah Bedar, oo dhacda maalinta saddex iyo tobnaad.

Aqoonsiga caalamiga ah

Nowruz waxaa UNESCO ku darsatay liiska hidaha maskaxeed ee aan la taaban karin ee bini'aadamka, waxaana Golaha Guud ee Qaramada Midoobay aqoonsaday 21 Maarso inay tahay Maalinta Caalamiga ah ee Nowruz. Dalal badan oo gobolka ah waxay maalmaha ciidda ka dhigaan fasax rasmi ah.