Onkelos
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Onkelos waa magac lala xiriiriyo tarjumaadda Aramaic ah ee shanta kitaab ee Tawreedka, taasoo caan ku tahay "Targum Onkelos". Erayga "targum" macnihiisu waa tarjumaad ama fasiraad, gaar ahaan tarjumaadda qoraalka Cibraaniga ah loo rogay Aramaic, oo ahayd luqadda maalinlaha ah ee bulshooyinka Yuhuudda ee Bariga Dhexe intii u dhaxeysay qarniyadii dambe ee hore.
Ilaha suugaanta rabbaaniga ah ee Talmuudka waxay Onkelos ku tilmaamaan qof reer Roomaan ah oo Yuhuudnimada qaatay, kaasoo Tawreedka Aramaic ku soo bandhigay. Taariikh-yaqaannada casriga ah waxay ka doodaan in xogtaas taariikhi ah iyo isku-xirka magaca iyo qoraalka la haysto ay adag tahay in la xaqiijiyo, oo Targum-ka laftirkiisu laga yaabo inuu ka soo baxay hawl bulsho oo dhowr jiil ah, ee ma aha shaqo qof keliya.
Habka tarjumaadda
Targum Onkelos wuxuu u socda si dhow qoraalka Cibraaniga: inta badan eray-eray ah, oo hab-dhismeedka jumladu ilaashan yahay. Hase yeeshee wuxuu leeyahay caado joogto ah oo ah in tibaaxaha sifeynaya Ilaahay si jidheed loo dhigay — sida "gacanta Ilaah" ama "Ilaah wuu soo degay" — lagu bedelo tibaaxo dadban, badanaa iyadoo la adeegsanayo ereyada sida "Memra" (Ereyga) ama "sharaf". Sidoo kale meelo qaar wuxuu ku daraa fasiraad gaaban oo waafaqsan fahamka rabbaaniga ah, gaar ahaan sheekooyinka gabayada ah sida ducooyinka Yacquub.
Meesha uu ka buuxiyo caadada Yuhuudda
Talmuudka wuxuu sheegayaa waajibaad ah in qofku toddobaadkiiba akhriso qaybta Tawreedka "labo jeer qoraalka, mar keliya targum-ka". Taasi waxay Targum Onkelos ka dhigtay qayb ka mid ah barashada joogtada ah, oo daabacaadyada Tawreedka ee caadiga ah waxay weli ku soo bandhigaan agtiisa qoraalka Cibraaniga. Fasirayaasha dambe, sida Rashi, waxay marar badan xigteen si ay macnaha ereyada adag ku caddeeyaan.
Xiriirka Targumyada kale
Marka la barbar dhigo Targum Yonatan (Targum Pseudo-Jonathan) iyo Targum-yada Falastiin, Onkelos waa kii ugu qeexan oo ugu yar ka leexashada qoraalka. Targum-yada kale waxay ku daraan sheeko-yaal iyo faahfaahin midrash ah oo dheeraad ah. Sababtaas awgeed, culimada waxay Onkelos u isticmaalaan il muhiim ah oo lagu ogaado sida qoraalka Tawreedka loo akhrin jiray iyo sida ereyada la fahmi jiray.