Philadelphia
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
180 luqadood

Philadelphia (sidoo kale loo qoro Filadelfiya) waa magaalada ugu weyn gobolka Pennsylvania ee Maraykanka, waxayna ku taal woqooyi-bari dalka, meel u dhow xeebta Atlantikada. Waxay ku taallaa isku-xirka labada webi ee Delaware iyo Schuylkill. Magaalada iyo degmada (county) waa hal maamul oo isku dhafan, taas oo micnaheedu tahay in xuduudaha magaalada iyo kuwa degmada isku mid yihiin.
Tirakoobkii qaranka ee 2020 wuxuu muujiyey in dadka magaalada ay ka badan yihiin 1.6 milyan, taas oo ah kororka ugu weyn tan iyo 1950-meeyadii. Inta u dhaxaysa 2010 iyo 2020 waxaa lagu daray ku dhawaad 78,000 oo qof. Philadelphia waa xarunta gobolka ballaaran ee la yiraahdo Delaware Valley, oo ay ku jiraan degmooyin ka tirsan Pennsylvania, New Jersey iyo Delaware.
Magaca iyo aasaaska
Magaalada waxaa 1682 aasaasay William Penn, oo ahaa Ingiriis ka tirsanaa kooxda diimeed ee Quakers-ka. Penn wuxuu magaalada ka dhigay xarunta gumeystihiisa Pennsylvania. Magaca 'Philadelphia' wuxuu ka soo jeedaa Giriigga oo micnihiisu yahay 'jacaylka walaalnimo', sababtaas awgeed waxaa loogu yeeraa 'City of Brotherly Love'. Penn wuxuu qorsheeyay magaalo qaab shabag ah oo jidadka isku dhinac yihiin, taas oo saameysay qorshaynta magaalooyin badan oo Maraykan ah.
Doorka taariikhiga ah ee dowladda Maraykanka
Philadelphia waxay ahayd goobta lagu qoray oo lagu ansixiyay Baaqa Madax-bannaanida (1776) iyo Dastuurka Maraykanka (1787). Dhismaha loo yaqaan Independence Hall ayaa xaruntii shirarkaas ahaa. Magaaladu waxay caasimadda Maraykanka ahayd 1790 ilaa 1800, markaas oo dowladda federaalku u guurtay Washington, D.C.
Independence Hall waxaa 1979 UNESCO ku daray liiska Dhaxalka Adduunka. Dhismaha waxaa iska leh magaalada Philadelphia, waxaana maamula hay'adda federaalka ah ee National Park Service iyada oo qayb ka ah Independence National Historical Park.
Dhaqaalaha
Dhaqaalaha magaalada waxaa hadda ugu muhiimsan qaybaha waxbarashada sare iyo daryeelka caafimaadka — oo maxalliyan loogu yeero 'eds and meds'. Hay'adaha ugu shaqaalaha badan waxaa ka mid ah University of Pennsylvania, Thomas Jefferson University, Children's Hospital of Philadelphia iyo Temple University. Falanqayn 2024 ah oo ay soo saartay Economy League of Greater Philadelphia waxay sheegtay in 20-ka shirkadood ee ugu shaqaalaha badan magaalada afar keliya ay yihiin kuwo faa'iido-doon ah, inta kalena ay yihiin hay'ado waxbarasho, caafimaad ama kuwo aan faa'iido-doon ahayn.
Isku-tiirsanaanta hay'adahan waxay siisaa magaalada shaqooyin deggan oo aan si fudud u dhicin marka dhaqaaluhu hoos u dhaco. Si kastaba, saadaasha dhaqaale ee sanadaha ugu dambeeyay waxay xusaan in magaaladu weli leedahay heerar sarreeya oo saboolnimo ah marka la barbar dhigo magaalooyinka waaweyn ee kale ee Maraykanka.
Ilaha
- AQuickFacts: Philadelphia city, Pennsylvania — U.S. Census Bureaujihayn: US
- C2020 Census Results Show Philadelphia's Diversifying Population — NBC10 Philadelphia
- C2020 Census results show Philadelphia's population has grown to more than 1.6 million — The Philadelphia Inquirer
- AToday in History — October 14 (William Penn) — Library of Congressjihayn: US
- APhiladelphia, Pennsylvania — Preserve America Community — Advisory Council on Historic Preservationjihayn: US
- AIndependence Hall — UNESCO World Heritage Centre — UNESCO
- BPhiladelphia celebrates 40 years of Independence Hall as a World Heritage site — Organization of World Heritage Cities
- BPhiladelphia Employment and Job Growth: 2024 Update — Economy League of Greater Philadelphia
- A"Eds & Meds" Continue to Lead Philadelphia's Workforce — Office of the City Controller, Philadelphiajihayn: US
- CPhilly's economy is among the nation's strongest for the first time in generations — The Philadelphia Inquirer