Qarnigii 15aad ee Miilaadiga ka hor
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Qarnigii 15aad ee miilaadiga ka hor (MH) waa muddada u dhaxaysa sannadaha 1500 MH ilaa 1401 MH. Wuxuu ka mid yahay xilligii Naxaasta Dambe (Late Bronze Age) ee Bariga Dhexe iyo badda Mediterranean-ka bari. Sannadaha waa la tiriyaa si dib-u-socod ah: 1500 MH waa ka horreysaa 1401 MH.
Muddadan waxaa lagu gartaa dawlado xoog leh oo isku xidhan ganacsi, guur boqortooyo iyo colaad. Masar, Mitanni, Xatiyiin (Hittites), Baabuloon iyo magaalooyinka xeebta Levant-ka waxay ka qayb qaateen nidaam diblomaasiyadeed oo warqado la isku dhaafsanayay.
Masar iyo Boqortooyada Cusub
Masar waxay ku jirtay xilligii Boqortooyada Cusub (New Kingdom), Qoyska 18aad. Boqorada caanka ah ee qarnigan waxaa ka mid ah Hatshepsut, oo dhistay macbudka Deir el-Bahari, iyo Thutmose III, oo hoggaamiyay duullaanno badan oo Levant-ka ah. Dagaalka Megiddo, oo la dhex maray Thutmose III iyo isbahaysi magaalooyin Kancaan ah, ayaa ah mid ka mid ah dagaalladii ugu horreeyay ee si faahfaahsan loo diiwaan geliyay.
Bariga Dhexe iyo Anatolia
Boqortooyada Mitanni, oo ku salaysnayd waqooyiga Mesobotamiya, waxay xakameyneysay dhul ballaadhan waxayna Masar kula tartantay Suuriya. Xatiyiintii Anatolia waxay dib u soo kabanayeen kadib xilli jahwareer ah, waxayna sii xoogaysteen dhammaadka qarniga. Koonfurta Mesobotamiya waxaa maamulayay Kassites-ka oo Baabuloon la wareegay.
Badda Aegean iyo meelo kale
Jasiiradda Kereetee (Crete) iyo dhaqankii Minoan-ka waxay la kulmeen isbeddel weyn, iyadoo Mycenaean-yada ka yimid dhul weynaha Giriigga ay saameyn ku yeesheen. Sida caadiga ah waxaa xilligan lala xidhiidhiyaa qaraxii fulkaanaha jasiiradda Thera (Santorini), inkastoo taariikhda saxda ah lagu murmo cilmi-baadhayaasha dhexdooda. Aasiya Koonfurta iyo Shiinaha, dhaqammada Vedic-ga hore iyo boqortooyada Shang ayaa sii socday.