Qarnigii 1aad

Qarnigii 1aad waa muddada bilaabatay sannadka 1-aad ee Miilaadiga oo ku dhammaatay sannadka 100-aad. Waa qarniga ugu horreeya ee nidaamka taariikhda Miilaadiga (AD/CE), taas oo ah habka tirinta ee hadda caalamka ugu badan loo isticmaalo. Nidaamkan waxaa la sameeyay qarniyo badan dabadeed, sidaas darteed dadkii wakhtigaas noolaa ma isticmaalin.

Bilowga qarniga, badhtamaha Badda Mediterranean-ka waxaa maamulayay Boqortooyada Roomaanka, halka bariga fog ay Shiinaha ka talinaysay boqortooyada Han. Labada nidaam waxay lahaayeen maamul dhaqaale iyo ciidan oo balaadhan, waxayna isku xidhnaayeen jidadka ganacsiga ee dhulka iyo badda.

Nidaamka tirinta sannadaha

Qarnigu wuxuu ka bilaabmaa sannadka 1 ee Miilaadiga, maadaama nidaamku aanu lahayn sannad eber ah. Sannadka ka horreeya waa 1-dii Ka Hor Miilaadiga (BC/BCE). Sidaas awgeed qarnigii 1aad wuxuu dhammaadaa dhammaadka sannadka 100, ee ma aha 99.

Boqortooyada Roomaanka

Roomaanku wuxuu ku jiray xilligii hore ee boqortooyada, ka dib markii nidaamkii jamhuuriyadda uu ku beddelmay maamul hal qof ku salaysan. Boqorradii isku xigay waxay balaadhiyeen xuduudaha, gaar ahaan xagga waqooyi-galbeed ee Yurub. Nidaamka waddooyinka, canshuuraha iyo ciidamada joogtada ah ayaa isku xidhay gobollo kala fog.

Aasiya iyo Shiinaha

Shiinaha, boqortooyada Han waxay soo martay kala go' maamul oo bartamaha qarniga ah, ka dibna waxaa dib u dhisay maamul cusub oo caasimaddiisu bari u dhaqaaqday. Waqooyiga Hindiya iyo Aasiyada Dhexe waxaa ka jiray boqortooyooyin ganacsiga ku tiirsan, kuwaas oo xakameeyay marinnada Wadada Xariirta.

Diinta iyo fikirka

Qarnigan waxaa ka soo baxay bilowgii diinta Masiixiyadda gudaha gobolka Shaam ee hoos yimid maamulka Roomaanka, kaddibna kooxo yaryar ayaa ku faafiyay magaalooyinka Mediterranean-ka. Isla xilligaas, Buddhism-ku wuxuu ku fidayay jidadka ganacsiga ee u jeeda bariga Aasiya.