Qarnigii 26aad miilaadiga ka hor
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Qarnigii 26aad ee miilaadiga ka hor waa boqol sano oo bilaabatay sannadka 2600 ka hor miilaadiga oo ku dhammaatay sannadka 2501 ka hor miilaadiga. Waxay ka mid tahay muddooyinka la yiraahdo Da'dii Naxaasta Adag (Bronze Age) ee hore, xilli ay magaalo-dawladaha iyo boqortooyooyinka ugu horreeya ka jireen Mesobotaamiya, Masar, iyo dooxada Wabiga Indus.
Ilaha muddadan waa laba nooc: qoraallo hore (sida alwaaxda dhoobada ah ee farta mismaarka iyo qoraallada Masaarida) iyo cilmiga qadiimiga (archaeology). Taariikhaha qarnigan wali waa qiyaas, maxaa yeelay habka la isku halleeyo waa isbarbardhigga liisaska boqortooyada iyo baaritaanka karboonka; kala duwanaansho gaaraysa tobanaan sano ayaa caadi ah.
Masar
Masar waxay ku jirtay Boqortooyadii Hore, gaar ahaan Boqor-xigeenkii Afraad. Xilligan waxaa la dhisay ahraamta Giza ee la xiriirta Khufu, Khafre iyo Menkaure, iyo Abu al-Hawl (Sphinx). Dhismayaashaas waxay muujinayaan dawlad awood u leh inay ururiso shaqaale badan, cunto la qaybiyo, iyo dhagax fog laga soo qaado — taas oo tilmaamaysa maamul xisaabeed iyo qorshayn adag.
Mesobotaamiya
Koonfurta Ciraaq hadda, magaalo-dawladaha Suumeriya sida Ur, Uruk, Lagash iyo Kish waxay ku tartamayeen dhul, biyo-waraabid iyo ganacsi. Muddadan waxaa ka mid ah 'Xabaalaha Boqoriga ah ee Ur' oo ay ku jiraan alaab dahab iyo lazuli ah. Qoraalka farta mismaarka wuxuu ka guurayay diiwaan xisaabeed una gudbayay isticmaal luuqadeed oo ballaaran.
Aasiya iyo meelo kale
Dooxada Indus waxay u socotay heerkii magaalooyinka waaweyn sida Harappa iyo Mohenjo-daro, oo leh qorshe wadooyin toosan iyo nidaam bulaacad. Shiinaha waxaa jiray dhaqamada Neolithic-ka dambe, halka Yurub ay ka socdeen dhismayaal dhagax weyn (megalith) sida Stonehenge oo marxalado kala duwan lagu dhisay.