Qarnigii 28aad ee Miilaadiga ka hor
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Qarnigii 28aad ee Miilaadiga ka hor (MH) waa muddo boqol sannadood ah oo bilaabatay sannadka 2800 MH kuna dhammaatay 2701 MH. Waa qarni ka mid ah xilligii Bronze-ka hore (Early Bronze Age), oo ay ku baahsanaayeen magaalooyin waaweyn oo leh derbiyo, hay'ado diimeed iyo qoraal la isticmaalo maamulka.
Ilaha aan ku garanno qarnigan waa laba nooc: qoraallo hore oo dhoobo ama dhagax lagu xardhay, iyo raad qadiimi ah oo laga qoday goobo. Taariikhaha qarnigan lagu tilmaamo inta badan waa qiyaas; farqi tobanaan sannadood ah ayaa u dhexeeya nidaamyada taariikh-xisaabeed ee kala duwan.
Mesobotamiya
Bariga Dhexe ee labada webi (Dijlada iyo Efraat), xilligan waxaa lagu magacaabaa xilliga Sumerian-ka hore ee Early Dynastic. Magaalo-dowlado sida Uruk, Ur, Kish, Lagash iyo Nippur ayaa mid walba lahaa boqor ama hoggaamiye, macbad weyn, iyo dhul beereed lagu waraabiyo kanaalo. Qoraalka fiil-ku-xardhan (cuneiform) wuxuu ka gudbay astaamo ganacsi oo keliya, wuxuuna bilaabay inuu muujiyo magacyo iyo xisaab dowladeed.
Masar
Masar hoos, qarnigan wuxuu ku beegan yahay dhammaadka Boqortooyooyinkii hore iyo bilowga Boqortooyada Hore (Old Kingdom). Waxaa la xidhiidhiya boqorkii Djoser iyo dhismihii Ahraanta Tallaabooyinka ah ee Saqqara, oo loo aaneeyo naqshadeeyaha Imhotep. Dhismahaas wuxuu muujinayaa awood dowladeed oo shaqaale iyo dhagax badan isku ururin karta.
Meelo kale
Dooxada Indus waxay ku jirtay marxaladihii ka horreeyay Harappa weyn, iyadoo tuulooyin waaweyn iyo qorshe magaalo bilaabmayeen. Shiinaha, bulshooyinka Longshan waxay samayn jireen dheri madow oo khafiif ah iyo tuulooyin derbi leh. Yurub, waxaa la dhisayay taallooyin dhagax ah (megaliths) meelo badan oo galbeed ah.