Qarnigii 29aad miilaadiga ka hor

Qarnigii 29aad miilaadiga ka hor waa muddada u dhaxaysa sannadaha 2900 iyo 2801 ka hor miilaadiga. Waa qayb ka mid ah da'da naxaasta-birta hore (Bronze Age hore), oo ah xilligii bulshooyinka magaalooyinka ah ay ku xoogaysteen Mesobotamiya (Ciraaq maanta), Masar iyo dooxada Indus.

Taariikhda qarnigan inta badan lagu sameeyaa qiyaas. Diiwaannada qoran waa yar oo kala go'an, sidaas darteed sannadaha dhacdooyinka badan waxaa lagu xisaabiyaa hab la yiraahdo 'chronology' guud oo saldhig u leh liisaska boqorrada, xogta cirbixiyeenimada iyo tijaabada kaarboonka shucaaca (radiocarbon).

Mesobotamiya

Mesobotamiya waxaa lagu tilmaamaa xilligii Early Dynastic ee Sumer. Magaalo-dowladdo sida Uruk, Ur, Kish, Lagash iyo Nippur waxay lahaayeen dawlado gooni ah, oo mid kastaa leedahay macbud weyn iyo hoggaamiye diimeed-siyaasadeed. Farta cuneiform, oo laga qoro dhoobo qoyan, waxay tan iyo waqtigan ka gudubtay astaamo xisaabaad ah oo kaliya una gudubtay qorista luqadda.

Masar

Masar waxay ku jirtay xilligii Early Dynastic ama bilowga Boqortooyada Hore. Dawladda waxay xoojisay maamul dhexe oo laga bilaabo waqooyiga ilaa koonfurta dooxada Niil, oo ay ku jirto qormooyin (qoraal hieroglyphic) iyo dhismayaal qabuuro ah oo lebenka laga sameeyay (mastaba). Dhismaha pyramid-yada waaweyn wuxuu ka dib yimid, qarniyada 27aad iyo 26aad.

Meelo kale

Dooxada Indus waxay ku jirtay xilligii Harappan hore, oo tuulooyinka waaweyn ay soo baxayeen. Yurubta waxay ku jirtay xilligii dhammaadka dhagaxa cusub iyo bilowga naxaasta; xarumo dhagax weyn (megalith) sida Stonehenge waxay lahaayeen wejiyo dhismo isdaba-joog ah. Beeraha, xoolo-dhaqashada iyo ganacsiga fog ee macdanta iyo dhagaxyada qaaliga ah waxay xiray gobollo kala fog.