Qarnigii 4aad miilaadiga ka hor
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Qarnigii 4aad ee miilaadiga ka hor (MH) waa boqol sannadood oo bilaabmay sannadkii 400 MH oo ku dhammaaday 301 MH. Muddadan waxaa lagu xusuustaa isbeddel weyn oo ku dhacay awoodda siyaasadeed ee bariga Mediterranean-ka: magaalo-dawladaha Giriigga oo tabar yaraaday, kor u kaca boqortooyada Makedooniya, iyo burburka Boqortooyadii Faaris ee Akhamenidiga.
Isla muddadaas, Shiinaha waxaa socday xilligii 'Dawladihii Dagaalamayey', halka Hindiya bari ay ka soo baxday boqortooyada Mawriya. Xilligan sidoo kale waxaa lagu tiriyaa mid ay falsafadda Giriigga iyo aqoonta cilmiga ah heer sare gaareen.
Giriigga iyo magaalo-dawladaha
Ka dib Dagaalkii Peloponnese, Sparta ayaa muddo hoggaan ku lahayd Giriigga, laakiin Thebes ayaa hor istaagtay. Magaalo-dawladuhu waxay ku sii jireen dagaallo isdaba-joog ah, taasoo yareysay awoodda ay ku iska caabin karaan cadow dibadda ah. Athens waxay dib u dhistay xoogaa saamayn ah, balse ma soo celin awooddii qarnigii ka horreeyay.
Kor u kaca Makedooniya
Filibos II wuxuu Makedooniya u beddelay awood militari oo habaysan, isagoo isku daray dhaqdhaqaaq ciidan cusub iyo dublamaasiyad. Wiilkiisa Aleksander wuxuu duullaan ku qaaday Boqortooyada Faaris wuxuuna gacanta ku dhigay dhulal balaadhan oo gaadhaya Masar iyo bariga Iiraan. Geeridiisa ka dib, taliyayaashiisii ayaa dhulka u kala qaybsaday, taasoo bilowday xilligii Helenistiga.
Falsafad iyo aqoon
Aflaadun wuxuu aasaasay Akadeemiyada Athens, halka Aristotle uu dhisay dugsi kale oo uu ku qeexay mantiq, dabeecad iyo siyaasad. Qoraalladooda ayaa saldhig u noqday fikirka Yurub iyo dunida Islaamka qarniyo ka dib.