Qarnigii 6aad
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Qarnigii 6aad waa muddada u dhaxaysa sannadaha 501 iyo 600 ee taariikhda Miilaadiga. Waa waqti ay ka dhex muuqdaan isbeddello siyaasadeed iyo diimeed oo ballaaran: Boqortooyadii Roomaanka ee Galbeedka mar horeba way kala go'day, halka Boqortooyada Bisaanti (Roomaankii Bari) ay xarunteeda ka dhigatay Kostantiniyah.
Bariga Dhexe, Yurub iyo Aasiya waxaa jiray dawlado waaweyn oo isku haysta ganacsiga iyo dhulka. Dhamaadka qarniga, gaar ahaan Jasiiradda Carabta, waxaa bilaabmay xaalado siyaasadeed iyo bulsho oo hordhac u ahaa isbeddelladii qarniga 7aad.
Bisaanti iyo Yurub
Boqorka Bisaanti ee Justinian I ayaa xukumay inta badan bartamaha qarniga. Waxaa la xusuustaa isku daygiisii ah in dhulal hore oo Roomaanka ka tirsanaa lagu soo celiyo xukunka Kostantiniyah, iyo shaqadii sharciyeed ee la ururiyay oo lagu magacaabo sharciga Justinian. Waxaa sidoo kale la dhisay masaajidkii/kaniisaddii weynayd ee Hagia Sophia. Yurubta galbeed, boqortooyooyin yaryar oo Jarmal ah — sida Frankiga iyo Wisigothiga — ayaa meesha buuxiyay.
Faafitaanka cudurka
Bartamihii qarniga waxaa ka dillaacay Bisaanti iyo agagaarkeeda faafitaan weyn oo daacuun ah oo caadi ahaan loo yaqaan 'daacuunkii Justinian'. Wuxuu saameeyay tirada dadka iyo awoodda dhaqaale ee gobolka. Tirooyinka dhimashada si sax ah lama oga.
Aasiya
Shiinaha, qarniga wuxuu ku dhammaaday mid ka mid ah isku-xirnaanshihii dawladaha kala qaybsan: boqortooyada Sui ayaa dib u midaysay dhulal badan oo Shiine ah dhamaadka qarniga. Bariga Dhexe, Boqortooyada Saasaaniyiinta ee Faaris ayaa Bisaanti kula tartamaysay xudduudaha iyo waddooyinka ganacsiga. Waqooyiga Aasiya waxaa soo baxay xulafada Turkiga ee reer-guuraaga ah oo xakameeyay marin-jidadka wadooyinka xariirta.
Geeska Afrika iyo Bariga Afrika
Boqortooyada Aksum ee dhulalka Xabashida hadda ku yaalla waxay ahayd awood ganacsi oo xoog leh oo isku xirtay Badda Cas iyo Badweynta Hindiya. Qarniga 6aad waxaa la sheegaa in Aksum uu faragelin ku sameeyay Yaman, taasoo ka dhalatay tartanka u dhexeeya awoodaha Bisaanti iyo Faaris ee gobolka.