Qassab
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
71 luqadood
Qassab (sidoo kale loo yaqaan qasab; Ingiriisi: sugarcane) waa dhir ka mid ah qoyska cawska (Poaceae) oo jirriddeeda buuxda ay ku kaydsanto dheecaan sonkor badan leh. Waa isha ugu weyn ee adduunka laga soo saaro sonkorta guriga lagu isticmaalo, iyada oo ka baxsan sonkorta beetrootka (sugar beet) ee lagu beero deegaannada qabow.
Dhirtu waxay leedahay jirrid adag oo goosan (nodes) leh, dherer ah dhawr mitir. Waxay u baahan tahay heerkul sarreeya, biyo badan iyo carro nafaqo leh. Waa dhir sannad kasta dib u soo baxda: marka la gooyo, xididka ayaa dib u soo saara jirrid cusub, taas oo dhowr jeer lagu soo goosto isla beerta.
Beeridda
Qassabka badanaa lagama beero abuur, laakiin waxaa la aasaa qaybo jirrid ah oo indho (buds) leh. Muddada u dhaxaysa beerista iyo goosashada koowaad waxay caadi ahaan tahay ilaa laba sannadood oo hoos ah, iyadoo ku xidhan cimilada iyo nooca. Waxaa loo baahan yahay waraabin joogto ah meelaha roobku yar yahay.
Warshadaynta
Ka dib goosashada, jirridda si dhaqso ah waa la tuujiyaa si dheecaanka looga soo saaro, maxaa yeelay sonkortu way sii yaraataa marka dhirtu jiifto. Dheecaanka waa la sifeeyaa, la kariyaa oo la uumiyaa ilaa uu noqdo cadaadis sonkoreed, kadibna waxaa lagu kala saaraa mishiinno wareega. Waxa ka hara oo dheecaan mugdi ah la yiraahdo molasses, halka fiiqda jirridda ee harta loo yaqaan bagasse, oo loo isticmaalo shidaal warshadeed iyo warqad.
Adeegsi kale
Qassabka waxaa laga sameeyaa ethanol, oo shidaal ahaan loogu daro baabuurta; Braasiil waa dalka ugu horreeya ee nidaam ballaaran ku dhisay ethanol qassab. Sidoo kale waxaa laga sameeyaa cabbitaan (dheecaan cusub), sonkor madow iyo khamriga rum-ka. Meelo badan dadku si toos ah ayay u calaliyaan jirridda.
Taariikh iyo faafid
Qassabka asal ahaan waxaa laga soo bilaabay gobolka Guinea Cusub iyo Koonfur-bari Aasiya, halkaas oo si tartiib ah loogu faafiyay Hindiya, Bariga Dhexe iyo Bad-weynta Mediterranean-ka. Ka dib qarniyadii safarrada badda, waxaa la geeyay Ameerika, halkaas oo beero ballaaran lagu maamulay shaqo addoonsi ah muddo qarniyo ah. Maanta waxaa si weyn loogu beeraa Braasiil, Hindiya, Shiinaha, Tayland iyo dalal badan oo Afrika ah.