Qeenid (midab)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
177 luqadood
Qeenid — oo sidoo kale loo yaqaan jaale — waa midab ka mid ah midabbada aasaasiga ah ee indhaha bini'aadamku garto. Wuxuu ku yimaadaa marka iftiinka la arki karo uu leeyahay dhererka hirarka (wavelength) oo u dhexeeya qiyaastii 570 ilaa 590 nanomitir. Waa midabka la xidhiidha qorraxda, xabbadda bislaatay iyo dahabka.
Indhaha dadku waxay leeyihiin saddex nooc oo unug dareeme ah (cones). Dareenka qeenid wuxuu ka dhashaa marka unugyada ku habboon midabka cagaaran iyo kuwa ku habboon midabka guduudan ay isku mar si isku dhow u falceliyaan. Sidaas darteed shaashadaha kombiyuutarka iyo telefoonnada, qeenid waxaa lagu abuuraa iyadoo la isku daro nal cagaaran iyo mid guduudan, iyada oo aan lagu darin buluug.
Sifooyinka farsamada
Nidaamka RGB ee shaashadaha, qeenid saafi ah waxaa lagu qoraa guduud iyo cagaar oo buuxa (#FFFF00). Nidaamka daabacaadda ee CMYK, qeenid waa mid ka mid ah afarta midab ee aasaasiga ah, waxaana loo isticmaalaa halbeeg. Farqiga u dhexeeya labada nidaam wuxuu ka dhashaa in shaashaddu iftiin siideynayso, halka warqaddu iftiin nuugto oo qaar celiso.
Dabeecadda
Dhirta badan, qeenid wuxuu ka yimaadaa borotiinno la yidhaahdo carotenoids iyo xanthophylls. Caleemaha, marka koroorfil (chlorophyll) uu jabo xilliga deyrta, midabbada jaalaha ah ee horeba u jiray ayaa muuqda. Dhirta ubaxa leh, midabka qeenid wuxuu soo jiitaa cayayaanka wax dhalaya sida shinnida.
Isticmaal bulsheed iyo digniin
Sababtoo ah qeenid si fudud ayuu isha ugu dhufta xitaa iftiin yar, waxaa loo isticmaalaa calaamadaha digniinta, dharka shaqaalaha wadooyinka iyo taagsiga jidka. Nalka taraafikada, jaalaha wuxuu tilmaamaa isbeddel u dhexeeya joogsi iyo socod. Isboortiga qaarkood, kaadhka jaalaha ah waa digniin la siiyo ciyaaryahanka.
Macne dhaqameed
Macnaha qeenid wuu ku kala duwan yahay dhaqammada. Meelo badan wuxuu la xidhiidhaa qorraxda, farxadda iyo bislaanshaha beeraha. Dhaqammada Aasiya qaar, jaalaha iyo dahabku waxay la xidhiidheen boqortooyada iyo diinta. Meelo kale, waxaa lagu tilmaamay wax la xidhiidha xanuun ama daacadnimo-la'aan.