Qof dilidda
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Qof dilidda waa fal uu qof ku sababo geerida qof kale. Erayga Ingiriisiga ah 'homicide' waxaa loo isticmaalaa si guud, oo ay ku jiraan kiisas lagu xukumo ciqaab iyo kuwo aan ciqaab lahayn. Nidaamyada sharci badan waxay kala saaraan dilka ula kaca ah (qorshaysan ama daran), dilka aan ula kac ahayn (dayacaad ama xanaaq degdeg ah), iyo dilka la ansixiyay sida difaaca nafta.
Kala-saaridda waxay ku dhisan tahay laba shay: falka jireed ee geerida keenay, iyo maskaxda ama ujeeddada qofka falka geystay. Marka ujeeddo dil ah la caddeeyo, ciqaabta way sarreysaa. Marka geeridu ka timaado dayacaad ama khalad, magaca dembiga iyo ciqaabtu way hooseeyaan. Awoodda maskaxeed ee eedaysanaha, da'diisa, iyo cadaadis degdeg ah oo isaga saarnaa sidoo kale waxay saameeyaan xukunka.
Qaybaha sharciyeed
Inta badan nidaamyada sharciga waxay leeyihiin heerar kala duwan. Heerka sare waa dilka ula kac ah oo qorsheysan. Ka hooseeya waa dil ula kac ah laakiin aan horay loo qorshayn. Kadib waxaa jira geerida ka timid dayacaad weyn, sida darawalnimo aan xisaab lahayn ama shaqo aan badbaado lahayn. Sharciga Islaamka wuxuu kala saaraa dilka ula kaca (qisaas ku eg), dilka la mid ah, iyo dilka khaladka ah (diyo iyo kafaaro-gud ku eg).
Duruufaha la ansixiyo ama la yaraysto
Difaaca nafta, difaaca qof kale, iyo xaalado ay ciidamada sharciga awood sharci ku leeyihiin waxay noqon karaan sabab lagu ansixiyo geerida. Fasax sharciyeed wuxuu inta badan ku xiran yahay in khatarta dhow ahayd, in falka la geystay uu la mid ahaa khatarta, oo aan la haysan dariiq kale. Duruufo yaraysa ciqaabta waxaa ka mid ah xanuun maskaxeed, kicin degdeg ah, iyo qasab.
Cilmi-baaris iyo tirakoob
Cilmiga dembiilaha iyo caafimaadka bulshada waxay dilka u qaataan tilmaan lagu qiyaaso amniga bulsho. Heerarka dilka waxaa badanaa lagu tiriyaa qof kasta 100,000 dad ah sanadkii. Sababaha la xiriira waxaa ka mid ah heerka hubka la heli karo, ganacsiga sharci-darrada, kala-qaybsanaanta dhaqaalaha, iyo tayada hay'adaha cadaaladda. Xogta waxay ka timaadaa diiwaanka booliska iyo diiwaanka geerida caafimaadka, oo labadaas mararka qaar isku mid ma aha.