Qooqlaawaha

Qooqlaawaha (Ingiriisi: asexuality) waa erey lagu tilmaamo qof aan lahayn xiiso galmo (sexual attraction) oo uu dareemo dadka kale, ama uu leeyahay mid aad u yar. Waxaa sidoo kale loo yaqaan hami yarida, qofkana waxaa la yidhaahdaa qooqlaawe. Erayga waxaa loo isticmaalaa sifo ku saabsan sida qofku u dareemo xiisaha, ma aha awood galmo oo jireed.

Cilmi-baarayaasha bulshada iyo cilminafsiga qaarkood waxay qooqlaawaha ku tiriyaan mid ka mid ah nooc-nooca u-janjeerka galmada (sexual orientation), sida jeclaysiga jinsiga ka soo horjeeda ama isku jinsiga. Kuwo kalena waxay u arkaan xaalad maqnaansho xiiso ah oo aan ku jirin qaybaha caadiga ah. Wada-hadalkaas ma dhammaan.

Kala saarka xiisaha iyo xiriirka

Aqoonyahannada waxay caadi ahaan kala saaraan laba nooc oo dareen ah: xiisaha galmada (rabitaan galmo) iyo xiisaha jaceylka (rabitaan xiriir jaceyl oo dareen ah). Qooqlaawayaal badan ayaa lahaan kara xiiso jaceyl, oo gali kara xiriir guur ama saaxiibtinimo qoto dheer, iyada oo aan galmo lagu bixin ama ay yar tahay. Kuwa aan lahayn xiisaha jaceylkana waxaa loo yaqaan aromantic.

Kala duwanaanshaha gudaha

Kooxdu isku mid ma aha. Qaar ayaa sheega xiiso galmo oo aan soo bixin ilaa xiriir dareen oo adag uu dhiso — taas oo loogu yeedho demisexual. Kuwo kale waxay dareemaan xiiso naadir ah oo shuruudo leh (grey-asexual). Sidoo kale, qaar galmo way galaan sabab ay ka mid yihiin rabitaanka lammaanaha ama dhalidda, in kastoo aanay dareemin xiiso toos ah.

Caafimaadka iyo aqoonsiga

Buugaagta caafimaadka maskaxda ee casriga ah, sida qaybaha ku saabsan cilladaha rabitaanka galmada, waxay caadi ahaan ka reebaan dadka isku aqoonsan qooqlaawaha. Sababtu waa in cilladda lagu qeexo dhib ama walbahaar ay qofka u keento; qof qanacsan aqoonsigiisa lama tiriyo bukaan. Tani waa isbeddel ka dhashay dood socotay tan iyo bilowga qarniga 21aad, oo ay hormuud ka ahaayeen bulshooyin internet-ka ku dhisan.