Qormo saynis
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
49 luqadood
Qormo saynis (Ingiriisi: scientific notation) waa hab tirooyinka lagu qoro iyadoo tirada la kala qaybiyo laba qaybood: tiro la yiraahdo mantissa ama coefficient oo caadi ahaan u dhaxaysa 1 iyo 10, iyo 10 oo leh awood (exponent) oo tilmaamaya inta jibbaar ee tirada la weyneeyay ama la yareeyay. Tusaale ahaan, 4 300 waxaa loo qori karaa 4,3 × 10³, halka 0,00072 loo qoro 7,2 × 10⁻⁴.
Habkan waxaa loo isticmaalaa marka tirooyinka aad u waaweyn ama aad u yaryar lagu shaqaynayo, sida masaafada u dhaxaysa xiddigaha ama cabbirka atamka. Wuxuu yareeyaa khaladaadka ka dhasha tirinta eber badan, wuxuuna sahlayaa isbarbardhigga cabbirrada.
Qaabka guud
Qaabka caadiga ah waa a × 10ⁿ, halkaas oo n uu yahay tiro sax ah (integer) oo togan ama taban, halka a uu yahay tiro leh xaddi u dhaxaya 1 (oo ku jira) iyo 10 (oo ka baxsan). Marka shuruudda a ay adkeysanayso, waxaa la yiraahdaa qormo saynis oo caadaysan (normalized). Haddii awoodda ay tahay togan, tirada waa mid ka weyn ama la mid ah 10; haddii ay tahay taban, tiradu waa jajab ka yar 1.
Xisaabinta
Marka la isku dhufanayo laba tiro oo qormo saynis ku qoran, mantissa-yada waa la isku dhufaa, awoodahana waa la isku daraa. Marka la qaybinayo, mantissa-yada waa la kala qaybiyaa, awoodahana waa la kala jaraa. Marka la isku darayo ama la kala jarayo, waa in marka hore awoodaha la mid dhigo. Natiijada dabadeed dib loo habeeyo si mantissa-du ugu soo noqoto xadka 1–10.
Xiriirka lambarrada muhiimka ah
Qormo saynis waxay caddaynaysaa inta lambar oo muhiim ah (significant figures) ee cabbirku leeyahay. Tusaale ahaan, 1,20 × 10³ waxay tilmaamaysaa saddex lambar oo muhiim ah, halka 1,2 × 10³ ay tilmaamayso laba. Sidaas darteed cilmi-baarayaasha iyo injineerada waxay ku tiirsan yihiin si ay u muujiyaan saxnaanta cabbirka.
Qaababka la xiriira
Qormada injineernimada (engineering notation) waa nooc awoodda 10 loogu xaddido tirooyin saddex u qaybsama (10³, 10⁶, 10⁻³), taasoo la jaanqaadaysa horgalayaasha nidaamka SI sida kilo, mega iyo milli. Xisaabiyayaasha iyo barnaamijyada kombiyuutarka waxay inta badan qoraan qaab E, tusaale 4,3E3, oo macnaheedu yahay 4,3 × 10³.