Qoyska Cali bin Abi Dalib
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Qoyska Cali bin Abi Dalib waa koox nasabeed oo ka soo jeeda laanta Banu Haashim ee qabiilka Quraysh. Cali wuxuu ahaa ina-adeerka Nabi Muxamad, wuxuuna guursaday gabadhiisa Faadumo. Sababtaas awgeed, qoyskiisu wuxuu isku xiraa laba xarumood oo taariikhda Islaamka muhiim ah: nasabka Nabiga iyo laanta siyaasadeed ee kadib loo yaqaanay Caloowiyiinta (Alids).
Qaybo badan oo taariikhda Islaamka hore ah — gaar ahaan khilaafyada awoodda ee qarniyadii koowaad iyo labaad ee hijriga — waxay ku xidhan yihiin dadka qoyskan ka soo jeeda. Sidoo kale, kalasoocidda Sunniga iyo Shiicada waxay si weyn u eegtaa xaqa jagada iyo derejada dadkan.
Waalidka iyo walaalaha
Aabbihiis wuxuu ahaa Abu Dalib ibn Cabd al-Mudalib, oo ilaaliyay Nabi Muxamad muddadii Makka. Hooyadiis waxay ahayd Faadumo bint Asad, oo iyaduna ka soo jeeday Banu Haashim. Walaalihiis lab waxaa ka mid ahaa Dalib, Caqiil iyo Jacfar (oo loo yaqaan Jacfar al-Dayyaar), halka walaalaha dheddig ay ka mid ahaayeen Faakhita (Umm Haani) iyo Jumaana.
Xaasaska
Xaaska ugu caansan waxay ahayd Faadumo bint Muxamad; inta ay nooshahay Cali xaas kale ma uusan qabin sida ay ilaha caadiga ah sheegayaan. Geeridii Faadumo kadib, wuxuu guursaday dumar kale, oo ay ka mid ahaayeen Umm ul-Baniin (Faadumo bint Xizaam), Layla bint Mascuud, Asmaa bint Cumays, iyo al-Saxbaa bint Rabiica. Tirada iyo magacyada guud ahaan ilaha taariikhda way ku kala duwan yihiin.
Carruurta
Faadumo waxay dhashay Xasan, Xusayn, Saynab iyo Umm Kulsuum; qaar ka mid ah ilaha waxay sheegaan wiil la yiraahdo Muxsin oo yaraantii dhintay. Carruurta kale waxaa ka mid ah Muxamad ibn al-Xanafiyya (hooyadiis Khawla bint Jacfar), al-Cabbaas, Cabdullaahi, Cusmaan iyo Jacfar (oo Umm ul-Baniin dhashay), iyo Cumar iyo Rukayya. Umaama bint Saynab waxay ahayd awoowyaal-ahaan gabadha ay Saynab bint Muxamad dhashay, kadibna Cali guursaday. Muxamad ibn Abi Bakr, oo Asmaa bint Cumays dhashay, wuxuu ku koray guriga Cali oo loona tiriyaa qoyska.
Saameynta taariikhda
Farcanka Xasan iyo Xusayn — ee loo yaqaan Xasaniyiinta iyo Xusayniyiinta — waxay noqdeen aasaaska imaamiinta Shiicada iyo dowlado badan oo Islaami ah, sida Idriisiyiinta Marooko iyo Faadimiyiinta. Muxamad ibn al-Xanafiyya waxaa magaciisa lagu xusay kacdoonkii al-Mukhtaar iyo fikirka Kaysaaniyiinta. Dhacdadii Karbalaa 61 hijri (680 miilaadi) waxay dishay Xusayn iyo dad badan oo qoyska ka mid ah, waxayna noqotay xusuus muhiim ah dhinaca diinta iyo dhaqanka.