Qubo

Qubo waa magac Soomaali ah oo loo isticmaalo xayawaannada ka tirsan kooxda Testudines, oo ah xamaarato (reptiles) leh gogol adag ama laylis ah oo jirkooda ku dahaaran. Gogoshan ma aha wax dibadda ka xiran oo laga siibi karo, ee waxay xiriir toos ah la leedahay laf-dhabarta iyo feeraha, taasoo ka dhigaysa qayb ka mid ah dhismaha jirka.

Noocyada Testudines waxay ku nool yihiin badaha, webiyada, harooyinka iyo dhulka qallalan. Waxay ku dhaqan yihiin qaybo badan oo adduunka ah, marka laga reebo aagagga aadka u qabow. Dhammaan noocyadu ukun dhulka ayay ku dhigaan, xitaa kuwa badda ku noolaha, sidaas darteed dhaddigyada badeedka waxay xeebaha u soo baxaan xilliga tarmidda.

Qaab-dhismeedka jirka

Gogosha waxay ka kooban tahay laba qaybood: qaybta sare ee dhabarka iyo qaybta hoose ee caloosha. Labadaas waxay ku xiran yihiin dhinacyada. Noocyo badan awood u leh inay madaxa, addimada iyo dabada gogosha gudaha ku soo jiidaan marka khatar ay jirto. Noocyada badda waxay leeyihiin addimo u eg seebab (baalal wax ku dabaasho), halka kuwa dhulka ay leeyihiin addimo culus oo cidiyo leh.

Qubo ilko ma leh; beddelkeeda waxay leedahay af adag oo qanjaafil u eg kaas oo cuntada ku jarto. Cuntada way ku kala duwan yihiin noocyada: qaar waxay cuntaan geedo-badeed iyo caleemo, qaar kalena kalluun, jelly-fish, dixiri iyo waxyaabo kale.

Tarmidda iyo cimriga

Dhaddigga waxay godka ciidda ah ku aasaa ukumaha, kadibna ka tagta. Noocyo badan, jinsiga ilmaha wuxuu ku xiran yahay heerkulka ciidda inta ukunta ku jirto, ee ma aha oo keliya hidde-sidaha. Noocyada qaar waxay gaaraan cimri aad u dheer marka la barbar dhigo xayawaanno kale, taasoo culays saarta xisaabinta koritaanka iyo dadka tirada.

Xaaladda ilaalinta

Noocyo badan oo Testudines ah waa la tiro yaraaday. Sababaha lagu tilmaamo waxaa ka mid ah ugaarsiga hilibka, gogosha iyo ukunta, luminta xeebaha ay ukunta ku dhigaan, iskudhac shabagyada kalluumaysiga, iyo nadiifsanaanta badda oo hoos u dhacday. Dalal badan iyo heshiisyo caalami ah waxay xaddidayaan ganacsiga noocyada badda, halka xeebo qaarna loo maareeyo si ukunta iyo dhaqdhaqaaqa tarmidda la ilaaliyo.