Ra'iisul wasaare

Ra'iisul wasaare waa madaxa golaha wasiirrada ee dal. Wuxuu hoggaamiyaa laanta fulinta ee maalin-walaha ah: wuxuu soo jeediyaa wasiirrada, wuxuu isku dubbariidaa shaqada wasaaradaha, wuxuuna hor kacaa siyaasadda dowladdu ay wado. Magaca waxaa sidoo kale loo qoraa Ra'iisal Wasaare.

Xilkan wuxuu ku badan yahay nidaamyada baarlamaaniga ah iyo kuwa nus-madaxweynenimo ah. Inta badan ra'iisul wasaaruhu wuxuu ka jiraa oo keliya inta uu kalsooni ka haysto baarlamaanka; haddii kalsoonidaas laga qaado, dowladdu way iska casili kartaa ama doorasho hore ayaa dhici karta. Nidaamyada madaxweynenimada saafiga ah, sida Mareykanka, xilkan guud ahaan ma jiro.

Sida loo magacaabo

Habka caadiga ah waa in madaxa dowladda ee sharafta leh — boqor ama madaxweyne — uu magacaabo qofka ugu suurtagalsan inuu aqlabiyad ka helo baarlamaanka. Marka xisbi keligiis aqlabiyad haysto, hoggaamiyaha xisbigaas ayaa xilka qaata. Marka aan cidna aqlabiyad lahayn, waxaa la sameeyaa isbahaysi (dowlad ka kooban laba xisbi ama in ka badan) ama dowlad tirokoob-yar oo taageero dibadda ah ku tiirsan. Dalal badan waxay u baahan yihiin cod kalsooni oo baarlamaanku bixiyo ka hor inta aan dowladdu bilaabin shaqada.

Awoodaha iyo xadidaadda

Awoodaha ra'iisul wasaaruhu way kala duwan yihiin dal ilaa dal. Waxaa caadi ah inuu leeyahay: hoggaaminta kulamada golaha wasiirrada, qaybinta xilalka wasaaradaha, iyo matalidda dowladda gudaha iyo dibadda. Xadidaaddu waxay ka timaaddaa dastuurka, maxkamadda dastuuriga, baarlamaanka, iyo — nidaamyada nus-madaxweynenimada ah — madaxweynaha oo qaybta amniga iyo arrimaha dibadda badanaa ka qayb qaata. Nidaam kasta wuxuu leeyahay hab lagu eryo (sida codka kalsooni-la'aanta) oo qaar ka mid ah dalalku ku xiraan in la soo bandhigo musharrax beddel ah.

Magacyada kala duwan

Luqadaha kala duwan magacyo kala duwan ayay u yaqaanaan xilkan: Ingiriisi 'Prime minister', Faransiis 'Premier ministre', Talyaani 'Primo ministro', Turki 'Başbakan', Carabi 'رئيس الوزراء'. Dalal qaar waxay adeegsadaan magacyo gaar ah, sida 'Chancellor' Jarmalka iyo Awsteriya, ama 'Taoiseach' Ayrlaan. Marka dalku uu leeyahay laba madax oo fulineed, magaca 'madaxa dowladda' waxaa badanaa loola jeedaa ra'iisul wasaaraha, halka 'madaxa dalka' loola jeedo madaxweynaha ama boqorka.