Ramadaan

Ramadaan waa bisha sagaalaad ee kalandarka Hijriga, oo ah kalandar qamari ah (ku salaysan wareegga dayaxa). Muslimiinta caalamka ku nool waxay bishaan ku soomaan maalin kasta, iyagoo ka aamusa cuntada, cabitaanka iyo galmada laga bilaabo waagu beryo (waqtiga Fajrka) ilaa qorrax-dhaca (waqtiga Maqribka).

Sababtoo ah kalandarka qamariga sannadkiisu ka gaaban yahay kalandarka shamsiga (qorraxda) ku dhawaad toban maalmood, Ramadaan wuxuu sannad kasta hore u soo dhaqaaqaa marka loo eego xilliyada sanadka Miilaadiga. Sidaas darteed bishu waqtiyo kala duwan waxay ku beegmi kartaa xagaaga ama jiilaalka, taasoo saameyn ku yeelata dhererka maalinta soonka.

Meesha ay ka gasho diinta

Soonka bisha Ramadaan waa mid ka mid ah shanta tiir ee Islaamka. Waxaa lagu waajib yahay qofka Muslim ah oo qaan-gaar ah, caafimaadkiisuna fiican yahay. Waxaa laga dhaafay dadka jirran, socotada (safarka ku jira), haweenka uurka leh ama nuujinaya, iyo dadka aadka u da' weyn. Kuwa awoodi kara waxay maalmaha ka dhiman qaadan karaan wakhti dambe (qadaa'), ama, marka joogtada tahay xanuunku, waxaa loo bedeli karaa quudinta miskiinka (fidyo).

Bisha Ramadaan waxaa lala xiriiriyaa bilowga waxyiga Qur'aanka. Sidaas darteed akhriska Qur'aanka wuxuu bishaas kordha, waxaana masaajidyada lagu tukadaa salaadda Taraawiixda habeenkii. Toddobaadka ugu dambeeya waxay ka mid tahay habeenka loo yaqaan Laylatul Qadar, oo Muslimiintu u aqoonsan yihiin habeen qiimo gaar ah leh; qaar badan ayaa cibaadada ku badiyaa habeenada shanaadka (waraabinta) ugu dambeeya.

Habka maalinlaha ah

Maalinta soonka waxay bilaabataa cunto hore-subaxeed loo yaqaan suxuur, waxaana lagu furaa cunto fiid-galab ah loo yaqaan iftaar (afur). Afurka caadi ahaan wuxuu ka bilaabmaa timir iyo biyo, kadibna cunto dhan. Bulshooyinka badan afurka waa waqti isu-imaatin qoys iyo deris; sadaqada iyo quudinta dadka baahan ayaa sidoo kale bishaas kordha.

Bilowga iyo dhammaadka bisha

Bilowga Ramadaan wuxuu ku xiran yahay arkitaanka dayaxa cusub (hilaal), ama xisaabta cilmiga xiddigiska. Sababtoo ah habab kala duwan la isticmaalo, dalal iyo bulshooyin kala duwan mararka qaar hal ama laba maalmood ku kala duwanaadaan taariikhda bilowga. Dhammaadka bisha waxaa lagu xusa iidda Ciid al-Fitr, oo bilowda maalinta koowaad ee bisha Shawwaal; ka hor iidda waxaa la bixiyaa zakaatul-fidri, oo ah sadaqo lagu quudiyo dadka baahan.