Roob la Dhac
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
20 luqadood
Roob la Dhac waa magac Soomaali ah oo loo isticmaalo xayawaanno yaryar oo ka tirsan qoyska Trombidiidae. Waa arachnid — kooxda uu ka tirsan yahay caarada iyo dabaqalloocan — oo lahaan jira siddeed lug marka ay qaan-gaadhaan. Jidhkooda waxaa dahaadha timo aad u qafiif ah oo u eg budo qatiifad ah, taasna waxay ka dhigan tahay in luqadaha kale lagu magacaabo 'shilinta qatiifadda' (velvet mite).
Magaca Soomaaliga wuxuu ka yimid dabeecadda ay ku muuqdaan. Xilliga roobabka, gaar ahaan maalmaha ugu horreeya ee roobku ka dhaco dhul qalalan kadib, waxay si ismaandhaaf ah uga soo baxaan ciidda oo ay ku faafaan dusha dhulka. Dadka reer miyiga ah waxay taas u arkaan calaamad roob-imaad ah.
Muuqaalka
Inta badan noocyada waa cas guduudan oo dhalaalaya, mararka qaarna orange. Cabbirku wuxuu inta badan u dhexeeyaa dhowr milimitir, waana ka waaweyn yihiin inta badan shilinta kale. Jidhku wuxuu u qaybsan yahay laba qaybood oo aan si cad u kala go'in, indhuhuna waa yaryar yihiin oo dhinacyada ku yaal. Timaha jidhka ku yaal waxay ka caawiyaan dareenka gariirka iyo qoyaanka, waxayna sidoo kale u shaqeeyaan sida dahaar ka celiya qalalka.
Nolol-marxaladeed
Nolol-marxaladdu waa mid isbeddel badan leh. Ukunta waxaa la dhigaa ciidda dhexdeeda. Marxaladda dhallaanka (larva) waxay lahaataa lix lug oo keliya, badanaana waxay ku dhagtaa cayayaan kale — sida ayaxa, dhirta-cunayaasha ama cayayaan duulaya — iyadoo ka nuugta dheecaan. Marxaladaha xiga (nymph iyo qaangaarka) waa ugaadhsadayaal madax-bannaan oo cuna ukunta cayayaanka iyo xayawaanno kale oo aad u yaryar oo ciidda ku nool.
Deegaan iyo dhaqdhaqaaq
Waxay ku noolyihiin ciidda, hoosta caleenta engegan, iyo dulucyada dhulka. Inta badan sannadka waxay ku jiraan ciidda oo aan la arag; marka qoyaanku kordho ayay dusha u soo baxaan si ay isu raadiyaan oo ay wax u cunaan. Sababtan awgeed muuqashadoodu waxay xidhiidh la leedahay xilliyada roobka ee gu'ga iyo dayrta ee dhulalka qalalan iyo kuwa semi-qalalan, oo ay ka mid tahay Bariga Afrika.
Xidhiidhka dadka
Noocyada qoyskan lama yaqaan inay dadka qaniinaan ama cudur u qaadaan. Sababtoo ah dhallaankoodu wuxuu ku dhagaa cayayaanka, iyo qaangaarkoodu wuxuu cuno ukunta cayayaanka, waxaa loo tixgeliyaa qayb ka mid ah nidaamka xakamaynta tirada cayayaanka ee ciidda. Dhaqamada qaar waxay midabkooda casaanka ah u adeegsadaan dawooyin dhaqameed, laakiin adeegsigaas ma laha caddayn caafimaad oo la xaqiijiyay.