Rooti

Rooti (sidoo kale loo yaqaan roodhi) waa cunto laga sameeyo bur (daqiiq badarka la shiiday), biyo iyo cusbo, oo badanaa lagu daro khamiir. Cajiinka la qasay waxaa lagu dubaa foorno ama daaweyn kulul, kadibna wuxuu noqdaa cunto adkaysi leh oo si fudud loo qaadi karo. Rooti waa mid ka mid ah cuntooyinka aasaasiga ah ee dunida oo dhan, gaar ahaan meelaha lagu beero sarreen.

Nooca rootiga wuxuu ku kala duwan yahay nooca burka, khamiirka la isticmaalay, iyo habka dubista. Waxaa jira rooti khamiir leh oo kacsan, iyo rooti khamiir la' oo fidsan sida canjeerada qaar iyo kimis-ka. Af-Soomaaliga, erayga 'rooti' inta badan waxaa loola jeedaa rootiga foornada la dubay ee laga cunto quraacda.

Waxyaabaha laga sameeyo

Burka sarreenka waa kan ugu badan loo isticmaalo, sababtoo ah wuxuu leeyahay borotiino la yiraahdo gluten oo cajiinka siisa dabacsanaan iyo awood uu ku hayo gaaska. Khamiirka waa mikroorgaanisam kuwa sonkorta ka dhex sameeya gaaska carbon dioxide, kaasoo cajiinka kiciya. Waxaa sidoo kale la isticmaali karaa bur galley, bariis, sarreen madow ama badarro kale, laakiin natiijadu waxay noqotaa mid culus oo aan aad u kicin.

Habka samaynta

Marxaladaha caadiga ah waa: isku qaska waxyaabaha, tuujinta cajiinka si gluten-ka u samaysmo, nasashada cajiinka ilaa uu kaco, qaabaynta, iyo dubista. Kulaylka foornada wuxuu khamiirka joojiya, biyaha qaar ka uumi baxaa, dushiisana waxay noqotaa mid bunni ah oo qallalan.

Nafaqada iyo dhaqanka

Rooti waxay siisaa jirka karbohaydarayt oo tamar bixiya, iyo qaddar borotiin, fitamiino kooxda B iyo macdano. Rootiga laga sameeyay burka dhammaystiran (whole grain) wuxuu leeyahay fiber badan. Rooti sidoo kale waxay door dhaqan iyo diin ah ku leedahay bulshooyin badan, waxaana ku jirta erayo iyo tilmaamo bulsho ee la xiriira cunto-heli iyo shaqo.