Run

Run waa sifo la saaro hadallo, weedho, fikrado ama caqiidooyin marka ay ku habboon yihiin sida arrimuhu yihiin. Marka la yidhaahdo "waa run in roob da'ay", waxaa la sheegayaa in weedhaas ay la mid tahay xaaladda dhabta ah. Lidkeeda waa been ama qalad.

Falsafadda, run waa mid ka mid ah mowduucyada ugu hore ee lagu doodo. Su'aasha aasaasiga ah ma aha oo kaliya "waa maxay waxa run ah?" ee waa "maxaa ka dhigaya wax run ah?" Aragtiyo kala duwan ayaa jawaab kala duwan bixiya, iyagoo isku raacsan in runtu tahay wax laga doonayo aqoonta iyo doodda.

Aragtiyaha caanka ah

Aragtida is-waafajinta (correspondence) waxay leedahay weedh waa run haddii ay ku dhigantahay xaalad jirta oo dibadda ah. Aragtida is-xidhiidhka (coherence) waxay leedahay weedh waa run haddii ay si is-waafaqsan ugu jirto nidaam caqiido oo dhan. Aragtida wax-ku-oolka ah (pragmatism) waxay diiradda saartaa natiijada: waxa run ah waa waxa baaritaan dheer iyo isticmaal ku sii adkaada. Waxaa kale oo jira aragtiyo yaraynaya (deflationary) oo qaba in odhaahda "waa run" aanay wax cusub ku darin weedha, ee ay kaliya xoojinayso.

Run iyo aqoon

Caadi ahaan, aqoonta waxaa lagu qeexaa caqiido run ah oo sabab leh. Sidaas awgeed run waa shuruud lagama maarmaan ah oo aqoonta ah: qof ma yaqaan wax been ah. Laakiin runta oo keliya kuma filna aqoonta — waxaa loo baahan yahay caddayn ama hab lagu heshay oo la aamini karo.

Diinta iyo dhaqanka

Diimaha badankood run waxay ka dhigaan qiime akhlaaqeed iyo mid ilaahnimo. Islaamka, "al-Haqq" waa mid ka mid ah magacyada Alle, sidoo kalena runsheegga iyo ka fogaanshaha beenta waa waajib. Dhaqannada Soomaalida, run-sheegidda iyo ballanqaadka la ilaaliyo waxay saldhig u yihiin xeer beeleedka iyo maragfurka.

Dhaleeceyn iyo dood casri ah

Qorayaal casri ah ayaa su'aal ka keenay in run tahay mid hal ah oo caalami ah iyo in kale, iyagoo tilmaamaya doorka luqadda, awoodda iyo aragtida bulshada ee sameynta waxa loo aqbalo run. Kuwo kale ayaa ka digay in aragtiyahaas la isticmaalo si loo diido caddaymo, iyagoo qaba in kala-soocidda run iyo been ay lagama maarmaan u tahay wada-hadal kasta.