Saabuun

Saabuun waa walax nadaafadeed oo ka samaysan isku-darka dufan ama saliid iyo alkali (walax bays ah oo xoog leh, tusaale hydroxide sodium). Waxay caawisaa in dufanka iyo wasakhda ku dhegan maqaarka, dharka ama weelasha lagu qaado biyaha, taasoo aan si fudud u dhicin marka biyo keliya la isticmaalo.

Molekuulka saabuunta wuxuu leeyahay laba dhinac oo kala duwan: dhinac biyaha jecel (hydrophilic) iyo dhinac dufanka jecel (hydrophobic). Dhinaca dufanka jecel ayaa ku dhegaya barta dufanka, halka dhinaca kale uu biyaha la socdo. Sidaas awgeed dufanku wuxuu u kala jajabaa xabbado yaryar oo biyaha ku dhex firdha, kadibna biyaha lagu qubeeyo.

Habka la sameeyo

Habka aasaasiga ah waxaa la yiraahdaa saponification: dufanka (oo ah triglyceride) ayaa lala kulmiyaa alkali, natiijaduna waa milixda asiidhka dufanka (taasoo ah saabuunta) iyo glycerol. Sodium hydroxide wuxuu bixiyaa saabuun adag; potassium hydroxide wuxuu bixiyaa saabuun jilicsan ama dareere ah. Dufanka la isticmaalo waxaa ka mid ah saliidaha geedaha sida saliidda calaf-timireedka iyo saytuunka, iyo dufanka xayawaanka.

Saabuun iyo maaddooyinka casriga ah

Maanta badi maaddooyinka dharka lagu maydho ma aha saabuun runta ah, laakiin waa detergent-yo laga sameeyo shidaalka batroolka ama saliidaha. Faa'iidada detergent-ka waxaa ka mid ah inuusan si fudud ula falgelin biyaha adag ee macdanta badan leh, halka saabuunta caadiga ahi ay biyaha adag ku sameyso wasakh caddaan ah oo dharka ku dhegta.

Caafimaadka

Gacmo-dhaqashada saabuun iyo biyo waxaa loo tixgeliyaa mid ka mid ah tallaabooyinka ugu sahlan ee yareeya faafitaanka cudurrada shubanka iyo neef-mareenka. Saabuuntu waxay burburisaa lakabka dufanka ee ku wareegsan qaar ka mid ah fayrasyada, taasoo iyaga curyaamisa.