Saac

Saac (sidoo kale loo yaqaan saacad) waa halbeeg waqti loo isticmaalo cabbiraadda muddada. Saac waxay ka kooban tahay 60 daqiiqo, halka daqiiqo kastana ay 60 ilbiriqsi ka kooban tahay. Sidaas darteed hal saac waxay le'eg tahay 3,600 ilbiriqsi.

Maalinta buuxda ee la isticmaalo xisaabinta caadiga ah waxay ka kooban tahay 24 saac. Nidaamyada saacadaha ayaa u kala qaybsan laba hab: nidaamka 24-saac, iyo nidaamka 12-saac oo maalinta u kala saara laba qaybood, subax iyo galab/habeen.

Xiriirka nidaamka halbeegyada caalamiga

Nidaamka Caalamiga ah ee Halbeegyada (SI) halbeegga aasaasiga ah ee waqtiga waa ilbiriqsi. Saacadda iyo daqiiqadda waa halbeegyo la aqbalay in lala isticmaalo SI, laakiin ma aha halbeegyo aasaasi ah. Ilbiriqsiga waxaa lagu qeexay iyadoo lagu salaynayo isbeddel gudaha atamka caesium, taasoo saacadaha atamka ay ku cabbiraan si aad u sax ah.

Taariikhda iyo asalka qaybinta

Qaybinta maalinta 24 qaybood asalkeeda waxaa laga soo raad-raacaa dhaqamada hore ee Masar iyo Mesobotaamiya. Nidaamka lixdanle (sexagesimal) ee Baabiloonta ayaa keenay in daqiiqada iyo ilbiriqsiga lagu qaybiyo 60. Waqtiyadii hore, dhererka saacadda wuu isbeddelayay marka loo eego xilliga sannadka, maxaa yeelay maalinta cadceedda iyo habeenka ayaa mid kastaa loo qaybiyay 12 qaybood. Kaliya markii saacado farsamo ah la sameeyay ayaa saacaddu noqotay muddo go'an.

Aagagga waqtiga

Adduunka waxaa loo qaybiyay aagag waqti (time zones) oo inta badan ku kala duwan yihiin saacado dhan ama nus-saac marka loo eego Waqtiga Caalamiga la Isku Waafajiyay (UTC). Dalalka qaar sidoo kale waxay isticmaalaan beddelka waqtiga xagaaga, taasoo saacadda dhaqaajisa hal saac muddo sannadka ka mid ah. Soomaaliya waxay ku jirtaa aagga UTC+3.