Safar (bil)

Safar waa bisha labaad ee kalandarka Hijri, oo ah kalandar dayax-ku-salaysan (lunar) uu isticmaalo dunida Islaamka. Waxay ku xigtaa Muxarram, waxaana ka dambeeya Rabiicul Awwal. Sida bilaha kale ee Hijriga, muddadeedu waa 29 ama 30 maalmood, iyadoo ku xidhan aragtida bisha cusub ama xisaabta falaki.

Sababtoo ah sannadka dayaxa ku salaysan wuu ka gaaban yahay sannadka qorraxda ku salaysan qiyaastii 10 ilaa 12 maalmood, Safar ma joogto xilli qorraxeed go'an. Sannad kasta waxay hore u soo dhaqaaqdaa marka la barbar dhigo kalandarka Giriigoriyaanka, taasina waxay ka dhigan tahay in muddo sannado ah ay ku wareegto xilliyada kala duwan ee sannadka.

Magaca iyo asalkiisa

Erayga "safar" wuxuu xididkiisu ka yimid Carabiga. Fasiraadaha caadiga ah ee suugaanta Carabiga waxay ku xidhaan macnaha "madhan" ama "faaruq" — sida guryaha oo madhan marka dadku safarka u baxaan — ama xilli caleemaha geedaha ay huruud noqdaan. Fasiraadahaas waa sharraxaad dhaqan-af ah, mana aha wax si buuxda loo cadeeyay taariikh ahaan.

Meelaha uu ka galo kalandarka

Safar waa qayb ka mid ah nidaamka 12 bil ee Hijriga: Muxarram, Safar, Rabiicul Awwal, Rabiicul Aakhir, Jumaadal Awwal, Jumaadal Aakhir, Rajab, Shacbaan, Ramadaan, Shawwaal, Dul Qacda iyo Dul Xijja. Safar isaga ma aha mid ka mid ah afarta bil ee xurmeysan (Muxarram, Rajab, Dul Qacda, Dul Xijja) oo dagaalku dhaqan ahaan looga joojin jiray Carabta ka hor Islaamka iyo bilowgii Islaamka.

Aragtiyo dhaqan ah

Qaar ka mid ah bulshooyinka Muslimiinta waxaa ka jira caado ah in Safar loo tixgeliyo bil aan barako badan lahayn, oo dadku ka fogeeyaan guurka ama safarka. Culimo badan waxay caadadaas ku tilmaamaan mid aan aasaas diimi lahayn, iyagoo ku doodaya inaan bil naftiisa nasiib xumo keenin. Dhinaca kale, Safar wuxuu maaddo dhaqan ah ka yahay meelo qaar, oo munaasabado maxalli ah lagu xidho maalmaha dambe ee bisha.