Salaad

Salaad (sidoo kale Salaadda ama Salaat, af-Carabi: الصلاة) waa cibaado diineed oo Muslimiinta ay maalintii tirooyin go'an ku qabtaan. Waxay ka mid tahay tiirarka Islaamka, oo waxay ka kooban tahay hadal (aayado Qur'aan iyo du'a) iyo dhaqdhaqaaq jireed oo si nidaamsan isku xiran.

Salaadaha waajibka ah waa shan maalintii: Subax, Duhur, Casar, Magrib iyo Cishe. Waqti kastaa wuxuu ku xiran yahay socodka qorraxda, taas oo keenta in waqtiyada ay ku kala duwanaadaan meelaha iyo xilliyada sanadka. Waxaa kale oo jira salaado ikhtiyaari ah (naafilo) iyo salaado gaar ah sida salaadda Jimcaha, salaadda Ciidaha iyo salaadda janaasada.

Shuruudaha ka hor

Ka hor salaadda waxaa la doonayaa daahirnimo: weyso (biyo lagu maydho qaybo jidhka ka mid ah) ama qubeys marka loo baahdo. Haddii biyo la waayo ama caafimaad hor istaago, waxaa jira tayamum, oo ah isticmaalka carro daahir ah. Sidoo kale waa in dharka iyo meesha lagu tukanayo ay nadiif yihiin, cawrada la asturto, oo qofka u jeesto qiblada — jihada Kacbada ee Makkah.

Qaab-dhismeedka salaadda

Salaadda waxay ku bilaabmaan niyad iyo takbiir (dhihitaanka 'Allaahu akbar'). Kadib waxaa la akhriyaa Suuratul Faatixa iyo aayado kale, ka dibna la rukuucaa, la sujuudaa, oo la fadhiistaa. Isku-darka dhaqdhaqaaqyadan ayaa lagu magacaabaa rakcad; salaad kastaa waxay leedahay tiro rakcado go'an — labo Subax, afar Duhur, afar Casar, saddex Magrib, afar Cishe. Salaadda waxay ku dhammaataa salaan (tasliim).

Adhaan iyo salaadda jamaacada

Waqtiga salaadda waxaa lagu ogeysiiyaa adhaan, oo muezzin ka dhawaajiyo masaajidka. Salaadda jamaaca ah waxaa hoggaamiya imaam, dadka kalena isku safaf ku dambeeyaan oo dhaqdhaqaaqyada ku raacaan. Salaadda Jimcaha waxaa ka horreeya khudbad, oo caadi ahaan masaajid weyn lagu qabtaa.

Fududeynta iyo kala-duwanaanshaha

Sharciga Islaamka wuxuu leeyahay fududeyn marka duruufo jiraan: safarka waxaa lagu soo gaabin karaa salaadaha afarta rakcad ah, waxaana suurtogal ah in laba salaad la isku daro. Bukaanka waxay tukan karaan iyagoo fadhiya ama jiifa. Madhabab kala duwan ee fiqiga (sida Xanafi, Maaliki, Shaaficii, Xanbali) iyo dhaqanka Shiicada waxay ku kala duwan yihiin faahfaahin qaar sida gacmaha meesha la dhigo ama du'ooyinka la akhriyo, laakiin qaab-dhismeedka guud isku mid ayuu yahay.