Salaaxudiin al-Ayyuubi

Salaaxudiin al-Ayyuubi (Carabi: صلاح الدين الأيوبي) wuxuu ahaa taliye milatari iyo boqor Muslim ah oo asal ahaan Kurdish ah. Wuxuu aasaasay dawladdii Ayyuubiyiinta, taasoo xukumtay Masar, Shaam (Suuriya iyo Falastiin), qaybo ka mid ah Ciraaq iyo Yemen. Magaciisa buuxa ee caanka ah waa Yuusuf ibn Ayyuub.

Wuxuu ku dhashay Tikriit oo ku taal Ciraaq hadda, qiyaastii sannadka 1137/1138. Wuxuu ku geeriyooday Dimishaq (Damascus) sannadka 1193, halkaasna lagu aasay.

Kor u kaca

Salaaxudiin wuxuu adeegsaday adeeggii Nuuruddiin Zangi, taliyihii Suuriya. Wuxuu Masar tegey isagoo la socda adeerkiis Shiirkuux, ciidan loo diray si loo taageero dawladdii Faadimiyiinta ee daciifsan. Kadib dhimashadii Shiirkuux, Salaaxudiin wuxuu noqday wasiirka Masar. Sannadkii 1171 wuxuu soo afjaray xukunkii Faadimiyiinta ee Shiicada ah, dalkuna wuxuu ku soo noqday hoggaanka Khaliifada Cabbaasiyiinta ee Baqdaad.

Qudus iyo dagaalladii Saliibiyiinta

Sannadkii 1187 ayuu ciidamada Saliibiyiinta kaga guuleystay dagaalkii Hattin oo ka dhacay agagaarka Tabariya. Guushaas kadib wuxuu qabsaday Qudus isla sannadkaas, isagoo soo afjaray xukunkii Boqortooyadii Laatiin ee magaalada oo bilaabmay 1099. Qabsashadaas ayaa sababtay in la abaabulo Dagaalkii Saliibiyiinta ee Saddexaad, kaas oo uu ka mid ahaa Richard Libaax-Qalbiga ah oo Ingiriis ah. Dagaalku wuxuu ku dhammaaday heshiis, iyadoo Saliibiyiintu ay haysteen xeebaha qaarkood, Qudusna ay Muslimiinta gacanta ku hayaan, laakiin xujeyntu ay u furan tahay Masiixiyiinta.

Dhaxalka

Boqortooyada Ayyuubiyiinta ayaa sii jirtay xukunkiisa kadib, ilaa ay Mamluukiintu ka qaadeen Masar qarnigii 13-aad. Salaaxudiin waxa uu ku caan baxay taariikhda Islaamka iyo tan Yurubba labadaba, gaar ahaan sida uu ula dhaqmay dadka uu ka adkaaday. Sheekooyin badan oo suugaaneed oo Yurub ah ayaa isaga ka warramay.