Saldanab (Danab-xambaarka)

Saldanab waa sifo jireed oo ku jirta qaar ka mid ah walxaha ugu yaryar ee walaxda, taasoo sababta in xoog danabeed ka dhex dhasho labo shay. Afka Ingiriisiga waxaa loo yaqaan "electric charge", Carabiguna "الشحنة الكهربائية". Waa mid ka mid ah sifooyinka aasaasiga ah ee fiisigiska, sida cufka (mass).

Saldanabku wuxuu leeyahay laba nooc oo is-lidid ah, oo caadi ahaan loo bixiyo tobanle (positive) iyo taban (negative). Labo shay oo isku nooc leh way is-riixaan, labo shay oo nooc kala duwan lehna way is-jiitaan. Shay aan lahayn faraq u dhexeeya labada nooc waxaa lagu tilmaamaa mid dheelitiran ama aan saldanab lahayn.

Isha saldanabka ee walaxda

Atamka wuxuu ka kooban yahay xudun ay ku jiraan buroton (saldanab tobanle) iyo nyuutaroon (aan saldanab lahayn), iyo elektaroon ku wareegaya xuduntaas oo leh saldanab taban. Atam caadi ah tirada buroton iyo elektaroon way isle'eg yihiin, sidaas darteedna guud ahaan wuu dheelitiran yahay. Marka elektaroon ka baxo ama ku daro shay, shaygaasi wuxuu noqonayaa mid saldanab tobanle ama taban leh.

Xeerka ilaalinta

Mid ka mid ah xeerarka ugu adag fiisigiska waa in wadarta saldanabka ee nidaam gooni ah aysan is-beddelin. Saldanab lama abuuro lamana baabbi'iyo; waxaa kaliya oo dhici karta in laga wareejiyo meel loona wareejiyo meel kale. Tusaale ahaan, marka labo walax la isku xoqo, elektaroon ayaa mid ka gudba midka kale, laakiin wadarta guud way sii jirtaa.

Cabbirka iyo qaybaha yaryar

Nidaamka caalamiga ah ee cabbirrada (SI), halbeegga saldanabka waa kuulom (coulomb), oo lagu calaamadeeyo C. Saldanabka waxaa xiriir la leh danabka socda (current), oo ah socodka saldanabka mudo waqti ah. Saldanabku wuxuu u kala baxaa qaybo yaryar oo aan la kala jari karin: qadar aasaasi ah oo elektaroon iyo buroton ay leeyihiin, oo saldanab kasta uu yahay isku-dhufasho tiro sax ah oo qadarkaas ah.

Xoogga u dhexeeya saldanabyada

Xoogga u dhexeeya labo shay oo saldanab leh oo taagan wuxuu ku xiran yahay weynaanta saldanabyada iyo masaafada u dhexeysa. Marka masaafada la kordhiyo xooggu si degdeg ah ayuu u yaraadaa. Fikradda goobta danabeedka (electric field) waxaa loo isticmaalaa in lagu sharraxo sida saldanab uu u saameeyo hareerihiisa, iyada oo aan la taaban.