Salsiyas
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Salsiyas (Celsius, calaamaddiisu waa °C) waa qiyaas heerkul oo caalami ah. Waxaa loo isticmaalaa cabbiridda kulaylka hawada, jirka, biyaha iyo walxaha kale. Waa qiyaasta ugu badan ee dunida laga isticmaalo maalin walba, gaar ahaan warbixinnada cimilada iyo caafimaadka.
Qiyaasta waxay ku salaysan tahay laba xaalado biyaha oo caan ah: barafowga iyo karkarinta, marka cadaadiska hawadu caadi yahay. Barafowga biyaha waxaa loo qoondeeyay 0 °C, karkarintana 100 °C. Meesha u dhaxaysa waxaa loo qaybiyay 100 qaybood oo siman, mid walbana waa hal darajo.
Taariikh
Qiyaasta waxaa magaceeda laga soo qaatay xiddigiye reer Iswiidhan ah oo lagu magacaabo Anders Celsius, oo qarnigii 18-aad soo jeediyay qiyaas ku saleysan xaaladaha biyaha. Nashqadii hore ee uu soo bandhigay tirooyinku way rogan yihiin marka loo eego midda maanta la isticmaalo. Markii dambe ayaa la beddelay si 0 uu u noqdo barafowga, 100-na karkarinta. Muddo dheer magacyada "centigrade" ayaa la isticmaali jiray, laakiin si rasmi ah ayaa loo doortay "Celsius".
Xidhiidhka Kelvin
Nidaamka caalamiga ah ee cabbirrada (SI) unuggiisa aasaasiga ah ee heerkulku waa kelvin (K). Hal darajo oo Salsiyas ah iyo hal kelvin isku weyn tahay, laakiin bilowgoodu wuu kala duwan yahay: eber kelvin waa heerka ugu hooseeya ee suurtogalka ah (absolute zero), taasoo u dhiganta ku dhawaad -273.15 °C. Sidaas darteed, si loo beddelo Salsiyas kelvin, waxaa lagu daraa 273.15.
Beddelidda Fahrenheit
Qiyaasta Fahrenheit (°F) waxaa weli si ballaaran looga isticmaalaa Mareykanka. Beddelku wuxuu u socdaa qaacido fudud: °F = (°C × 9/5) + 32. Tusaale ahaan, 0 °C waa 32 °F, 100 °C-na waa 212 °F. Labada qiyaas waxay ku kulmaan -40, halkaas oo tiradu isku mid tahay.
Isticmaalka
Salsiyas waxaa loo isticmaalaa saadaasha cimilada, cuntada iyo kariska, warshadaha iyo cilmi-baarista. Xagga caafimaadka, heerkulka jirka aadanaha ee caadiga ah waxaa lagu qiyaasaa ku dhawaad 37 °C. Dalal badan oo caalamka ah ayaa u isticmaala qiyaastan sida mid rasmi ah, iyadoo tirooyinka sayniska badanaa lagu qoro kelvin.