Sannadka cusub
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
140 luqadood
Sannadka cusub waa maalinta ama xilliga uu bilaabmo wareeg cusub oo sannadeed marka loo eego kalandar gaar ah. Kalandarku waa nidaam lagu tiriyo maalmaha, bilaha iyo sannadaha. Sababtoo ah nidaamyada kalandarku waa kala duwan yihiin, taariikhda sannadka cusubna way ku kala duwan tahay dhaqamada.
Kalandarka Giriigooriyaanka ah, oo ah kan ugu badan ee caalamka lagu isticmaalo arrimaha rasmiga ah iyo ganacsiga, sannadka cusub wuxuu ku beegan yahay 1-da Janaayo. Waddammo badan ayaa maalintaas ka dhigay fasax rasmi ah. Dhaqamo kale — sida kuwa ku salaysan kalandarka dayaxa ama kalandar bilaha iyo qorraxda isku dara — waxay leeyihiin taariikho kale.
Sannadka cusub ee Giriigooriyaanka
Kalandarka Giriigooriyaanku wuxuu ka soo jeedaa dib-u-habayn lagu sameeyay kalandarkii Yulyaanka. Sannadku wuxuu ku dhammaadaa 31-ka Diseembar, wuxuuna ku bilaabmaa 1-da Janaayo. Habraaca caadiga ah waxaa ka mid ah shirar iyo munaasabado habeenkii 31-ka la qabto, iyo iftiin la shido marka saacaddu gaadho tobanka iyo laba (saqda dhexe). Ganacsiyada iyo hay'adaha dawladduna waxay xilligaas isticmaalaan si ay xisaabaadka sannadeed u xidhaan.
Kalandarka Islaamka
Kalandarka Hijriga waa mid dayax ku salaysan, sannadkiisuna wuxuu ka gaaban yahay kan qorraxda qiyaastii toban maalmood. Sannadka cusub ee Hijriga wuxuu bilaabmaa 1-da Muxarram. Sababtoo ah gaabnida sannadka dayaxa, taariikhdu sannad kasta way hor u dhaqaaqdaa marka loo eego kalandarka Giriigooriyaanka. Soomaaliya iyo dalal Muslim ah oo kale, maalintaas waa la xusaa, laakiin ma leh dabbaaldeg ballaadhan sida 1-da Janaayo.
Kalandarro kale
Dhaqamo badan ayaa leh bilow sannadeed oo u gaar ah. Tusaale ahaan, sannadka cusub ee Shiinaha wuxuu ku beegan yahay kalandar dayax-qorrax isku dhafan, wuxuuna soo aadaa xilli u dhexeeya dabayaaqada Janaayo iyo bartamaha Febraayo. Fariska (Nawrooz) waxaa lagu xusaa xilliga guga ee gu'-dheelitirka. Etoobiya iyo dhaqanka Kaniisadda Ortodokska Itoobiya waxay leeyihiin kalandar u gaar ah oo sannadku ku bilaabmo bisha Meskerem.
Dhaqammada iyo micnaha bulsho
Bilowga sannadku wuxuu inta badan la socdaa dhaqammo lagu calaamadinayo kala-guur: qorshayaal cusub oo shakhsi ah, safarro qoys, iyo warbixino xisaabeed oo hay'ado ay soo saaraan. Dawladuhu waxay badanaa u isticmaalaan sannadka cusub inay ku daabacaan tirakoob, miisaaniyad, ama sharciyo cusub oo taariikhdaas dhaqan-gala.