Sanskrit

Sanskrit waa luqad hore oo ka mid ah qoyska luqadaha Hindo-Yurubiyaan, gaar ahaan laanta Hindo-Iiraaniyaan. Waxay ahayd luqadda ay ku qornaayeen qoraallada diimeed iyo suugaaneed ee qaaradda Hindiya kumanaan sano. Maanta lagama hadlo si ballaaran oo maalinle ah, laakiin waxay weli ka shaqaysaa luqad diimeed, cilmiyeed iyo dhaqameed.

Qoraallada ugu qadiimsan ee luqaddan waa Veda-yada, oo lagu tiriyo qaab hal-abuur afeed ah oo qarniyo lagu kala gudbiyay iyada oo aan la qorin. Kadib waxaa soo baxay qaab caadaysan oo la yiraahdo Sanskrit-ka caadiga ah (Classical Sanskrit), oo xeerarkiisa naxwe si adag loo diyaariyay.

Naxwaha iyo dhismaha

Sanskrit waa luqad aad u dheeraysan (inflectional): magaca, tilmaamaha iyo falku waxay leeyihiin dhammaadyo badan oo muujiya kaalinta jumlada. Waxay leedahay saddex tiro — keli, laba iyo badan — iyo nidaam kiisas ah oo tiro badan leh. Sababtoo ah dhammaadyadu macnaha muujiyaan, kala hormarinta ereyada jumlada waa mid furan.

Panini iyo cilmiga naxwaha

Naxwe-yaqaanka Panini waxaa loo aqoonsadaa inuu sameeyay qeexid xeerar ah oo aad u soo koobay habka luqadda. Shaqadiisa, oo caadi ahaan loo yaqaan Ashtadhyayi, waxay isticmaashaa xeerar isku xigxiga iyo ereybixin gaaban. Cilmi-baarayaal casri ah ayaa ku tilmaamay tusaale hore oo ah falanqayn habaysan oo luqadeed, waxayna saameyn ku yeelatay barashada luqadaha guud.

Qoraalka

Sanskrit lama xirin hal far. Waxaa lagu qoray fara kala duwan oo gobolo kala geddisan, laakiin farta Devanagari ayaa ah tan ugu caansan maanta, gaar ahaan daabacaadda casriga ah.

Saamaynta

Ereyo badan oo Sanskrit ah ayaa gudaha u galay luqadaha Hindiya sida Hindi, Bengali iyo Marathi, sidoo kale luqadaha Koonfur-bari Aasiya sida Thai, Khmer iyo Jaawi, iyada oo la marsiiyay diinta iyo ganacsiga. Sidoo kale, isbarbardhigga Sanskrit iyo Giriigga iyo Laatiinka ayaa qarnigii 18-aad wax ku biirshay soo bixidda cilmiga luqadaha isbarbardhigga.