Seefudiin Qudus

Seefudiin Qudus (Af-Carabi: سيف الدين قطز) wuxuu ahaa suldaan Mamluuki ah oo Masar xukumay muddo gaaban sanadkii 1259–1260. Magaciisa buuxa ee la caan-baxay waa al-Muzaffar Seefudiin Qudus. Wuxuu ka mid ahaa hoggaamiyayaashii ugu horreeyay ee boqortooyada Mamluukiga, taas oo talada Masar ka qaadatay dawladdii Ayuubiyiinta ka dib 1250.

Waxa magaciisa taariikhda ku xiray ugu weyn waa dagaalkii Cayn Jaaluut (Ayn Jalut), oo Falastiin ka dhacay bishii Septembar 1260. Ciidamada Mamluukiga oo Qudus hoggaaminayay ayaa halkaas kula dagaallamay ciidan Mongol ah oo ka socday dawladda Ilkhaanka, taasoo ka horreysay markii Mongolku Baqdaad qabsadeen 1258 iyo markii ay Shaam galeen. Natiijada dagaalku waxay hakisay socodka ciidamada Mongol ee dhanka galbeed.

Asal iyo soo bax

Sida sheekooyinka taariikhda Islaamka qoreen, Qudus wuxuu asal ahaan ka soo jeeday dad Turkig ah oo dhanka bariga ah, wuxuuna Masar u galay habka Mamluukiga: addoon-askari la iibsado, la tababaro oo ciidanka lagu daro. Nidaamkaas wuxuu suurta-galinayay in nin dhalasho aan boqortooyo ahayn uu heer sarreeya oo talo iyo ciidan gaaro. Qudus wuxuu heerar sare gaaray xilligii Ayuubiyiinta iyo Mamluukiga hore.

Qabashada talada

Sanadkii 1259 Qudus wuxuu talada ka qaaday al-Mansuur Cali, wiil yar oo suldaan magac ahaan ah. Sababta lagu caddeeyay waxay ahayd baahida hoggaan ciidan xoog leh, iyadoo halista Mongol ku soo fidaysay Shaam. Wax qabadkiisa hore wuxuu ku jiray isku-keenidda ciidamada kala firidhsan, oo ay ku jiraan hoggaamiyayaal Ayuubi iyo koox Mamluuki oo Shaam ku sugnaa.

Cayn Jaaluut

Ka dib markii Mongolku Dimashq iyo magaalooyin kale ee Shaam gacanta ku dhigeen, Qudus wuxuu diiday dalabkii is-dhiibidda. Ciidankiisa, oo Bayberis (al-Zaahir Baybars) qayb ka hoggaaminayay, waxay Falastiin ku la kulmeen ciidan Mongol ah oo hoggaaminayay Kitbugha. Xeeladdii dagaalka sida ay qoraalladu tilmaameen waxay ku salaysnayd is-celcelin been ah oo ciidanka Mongol lagu soo jiito meel dhaaddan. Kitbugha halkaas ayuu ku dhintay, ciidankiisuna wuu kala uurtay.

Dhimasho iyo dambeyntii

Bilo yar ka dib guusha, isagoo Shaam ka soo laabanaya oo Masar ku sii socda, Qudus waa la dilay 1260. Qoraalladu waxay dilkaas ku xiraan koox saraakiil Mamluuki ah oo Bayberis ku jiray, kaasoo markii dambe suldaan noqday. Xilligii xukunkiisa wuu gaabnaa, laakiin dagaalkii Cayn Jaaluut wuxuu Mamluukiga siiyay xasillooni siyaasadeed iyo sharaf caan ah oo ay ku xoojiyeen talada Masar iyo Shaam muddo qarniyo ah.