Senary

Senary waa nidaam tirineed oo saldhiggiisu yahay lix. Micnaha waxaa weeye in tirooyinka lagu qoro lix astaan oo kali ah: 0, 1, 2, 3, 4 iyo 5. Marka la gaaro lix, waxaa la bilaabaa boos cusub oo bidix ah, sida nidaamka caadiga ah (saldhigga toban) marka la gaaro toban.

Boos kasta oo bidix u socda wuxuu matalaa awood ka mid ah lixda: 1, 6, 36, 216 iyo wixii la mid ah. Tusaale ahaan, qoraalka senary ee '25' wuxuu ka dhigan yahay laba jibbaar lix oo lagu daray shan, taasoo saldhigga toban ku ah toddoba iyo toban. Sidoo kale, tirada toban waxay senary ku tahay '14'.

Sifooyinka xisaabeed

Lix waa tiro ay ku dhex jiraan labada tirooyin ee koowaad ee la kala qaybin karin, laba iyo saddex. Taasi waxay keentaa in qaybinta kala badh iyo saddexmeelood loo qoro qaab dhammaystiran oo aan soo noqnoqon: kala badh waxay noqonaysaa 0.3, saddexmeelood waxay noqonaysaa 0.2. Nidaamyada saldhigga toban ku salaysan, saddexmeelood waxay leedahay tiro soo noqnoqonaysa.

Sifo kale ayaa ah in tirooyinka aan la kala qaybin karin ee ka weyn saddex, marka senary lagu qoro, mar walba ku dhammaadaan 1 ama 5. Sababtu waxay tahay in tirooyinkaas aanay u qaybsami karin laba ama saddex, marka haraagooda marka lix la qaybiyo uu noqdo mid ka mid ah labadaas.

Adeegsi iyo tusaalayaal

Senary si weyn looma isticmaalo xisaabta maalinlaha ah. Hase yeeshee waxaa jira nidaamyo tirineed oo dhaqameed oo lix ku salaysan, sida kuwa lagu sheegay luqado ka mid ah kuwa Australia iyo Papua New Guinea. Sidoo kale laba laadh oo lix wejiyeed leh, marka la isticmaalo ciyaaraha, waxay bixiyaan natiijooyin loo fasiran karo qaab senary ah, in kastoo laadhka wejiyadiisu ka bilowdo 1 halkii uu ka bilaabi lahaa 0.

Xiriirka nidaamyada kale

Senary wuxuu si toos ah ula xiriiraa saldhigga lixdan iyo laba jibbaar lix (lix iyo soddon), maadaama labaduba yihiin awood ama tiro ku dhisan lix. Nidaamka lix iyo tobanka ah (duodecimal) sidoo kale wuxuu la wadaagaa faa'iidada in laba iyo saddex ay saamiyaan saldhigga, taasoo fududaynaysa qaybinta.