Shacbaan

Shacbaan (Carabi: شعبان) waa bisha siddeedaad ee kalandarka Hijriga, oo ah kalandar dayax ku salaysan (bil kasta waxay bilaabataa marka la arko ama la xisaabiyo bilaha cusub). Waxay ku dhex taal Rajab (bisha toddobaad) iyo Ramadaan (bisha sagaalaad).

Sida bilaha kale ee Hijriga, Shacbaan waxay leedahay 29 ama 30 maalmood. Maadaama sannadka dayaxa uu ka gaaban yahay kan qorraxda ilaa 10-12 maalmood, Shacbaan sannad kasta way ka horreysaa meeshii ay ka soo baxday sannadkii hore marka lagu qiyaaso kalandarka Giriigoriyaanka.

Magaca iyo asalkiisa

Magaca waxaa badanaa laga soo qaataa xididka Carabiga ee 'sha'aba', oo macnihiisu yahay kala firdhid ama kala tegid. Sharraxaadda caadiga ah ee buugaagta luqadda ayaa sheegaysa in bishan lagu magacaabay kala firdhidda dadka Carabta ee ka horreysay Islaamka markay biyo raadin u baxayeen, kadib bisha Rajab oo ka mid ahayd bilaha xurmada leh ee dagaalka la joojinayay. Sharraxaaddan waa mid dhaqan-luqadeed, mana aha mid la xaqiijin karo taariikh ahaan.

Kaalinta diinta

Shacbaan waxay ku caan tahay inay tahay bisha diyaargarowga Ramadaan. Muslimiin badan waxay bishan soomaan soon ikhtiyaari ah, iyagoo ku salaynaya xadiisyo sheegaya in Nabi Muxammad uu si joogto ah u soomi jiray inta badan bishan. Culimadu way isku khilaafeen inta soonka Shacbaan uu gaadhay iyo inta ay ku habboon tahay in la soomo maalmaha ugu dambeeya ee bisha.

Habeenka 15-aad ee Shacbaan — oo lagu magacaabo Laylatul Baraa'ah ama Nisfu Shacbaan — waxaa dabbaaldega qaybo ka mid ah bulshooyinka Muslimiinta, gaar ahaan Aasiyada Koonfureed, Turkiga iyo Kuuranaha Iiraan, iyagoo tukanaya salaado iyo ducooyin gaar ah. Dhinaca kale, qaar ka mid ah dugsiyada fiqiga, gaar ahaan kuwa Salafiga ah, ayaa ku dooda in caadooyinka wadareed ee habeenkaas aan lahayn asal xoog leh oo sunno ah.

Xisaabinta iyo isbeddelka taariikhda

Bilowga Shacbaan iyo dhammaadkeeda waxay saameeyaan go'aaminta bilowga Ramadaan. Sidaas awgeed, hay'adaha diinta ee dalal badan waxay xisaabiyaan ama arkaan bisha 29-ka Shacbaan si loo xaqiijiyo maalinta ugu horreysa ee soonka. Kala duwanaanshaha u dhexeeya arag-indho-ku-salaysan iyo xisaabin xiddigiseed ayaa mararka qaar keena in dalal kala duwan ay ku bilaabaan Ramadaan maalmo kala duwan.