Shawaal

Shawaal (Carabi: شوال) waa bisha tobnaad ee sannad-dhigga Hijriga, oo ah taariikh dayax-ku-salaysan (bilaha waxaa lagu xisaabiyaa wareegga dayaxa, ee ma aha qorraxda). Waxay ku xigtaa bisha Ramadaan, waxaana ka dambeeya Duqceda (Ducal-Qacda). Sida bilaha kale ee Hijriga, Shawaal waxay leedahay 29 ama 30 maalmood, iyadoo ku xidhan arkitaanka bisha cusub ama xisaabta falaki.

Maalinta koowaad ee Shawaal waa Ciidul-Fitri, oo ah ciidda calaamadaysa dhammaadka soonka Ramadaan. Sababtaas awgeed, bilowga Shawaal waxaa si weyn u daba-gala Muslimiinta, waayo wuxuu go'aamiyaa maalinta ciidda. Maadaama sannadka Hijriga uu ka gaaban yahay kan qorraxda ilaa 10-12 maalmood, Shawaal waxay sannad kasta hore ugu dhaqaaqdaa xilliyada sannadka miilaadiga.

Magaca iyo asalka

Erayga "Shawaal" waxaa lagu micneeyaa xidid Carabi ah oo la xidhiidha kor u qaadis ama yaraansho. Sharraxaadaha soo jireenka ah waxay xidhiidhiyaan xilliga uu la beegsanayay bilaha Carabta ee ka horreeyay Islaamka. Sharraxaaddaas afeed ma aha mid si xoog leh loo caddeeyey; waa tafsiir taariikhi ah oo kala duwan.

Ciidul-Fitri

Ciidul-Fitri waxay ka bilaabmaan 1-da Shawaal. Waxaa lagu tukadaa salaadda ciidda oo la tukado subaxnimo, badanaaba meel bannaan ama masjid, waxaana ka horreeya bixinta Zakaatul-Fitri – sadaqo cunto ama qiimo lacageed ah oo qoysku bixiyo ka hor salaadda. Waa haram in la soomo maalinta koowaad ee Shawaal.

Soonka lixda maalmood

Muslimiin badan waxay Shawaal ku soomaan lix maalmood oo ikhtiyaari ah (ma aha waajib). Waxaa la soomi karaa si xiriir ah ama si kala firdhisan inta bisha ka hadhay, marka laga reebo maalinta ciidda. Caadadan waxay ku salaysan tahay xadiisyo ku jira ururinta Muslim iyo kuwo kale.

Go'aaminta bilowga

Bilowga Shawaal waxaa lagu go'aamiyaa laba hab: arkitaanka indhaha ee bisha cusub (ru'yah), ama xisaabta falakiga. Waddamada iyo hay'adaha diinta ayaa siyaasado kala duwan qaata, taas oo keenta in Ciidul-Fitri maalin ku kala duwanaato meelo kala fog. Soomaaliya iyo waddamada Geeska Afrika, guddiyada diinta ee dalalka ayaa caadi ahaan ku dhawaaqa arkitaanka.