Shax
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
5 luqadood
Shax waa ciyaar sabuurad (board game) ah oo laba qof ciyaaraan, isla markaana si weyn looga yaqaan bulshada Soomaaliyeed iyo deegaannada Geeska Afrika. Ciyaartu waxay ku saleysan tahay xarriiqyo la isku goostay oo dhulka ama alwaax lagu sawiro, halka tuulmooyinka (dhagaxyo, geedo yaryar, digir ama kabo yaryar) loo isticmaalo saldhig.
Ujeeddada ciyaartu waa in ciyaaryahan kastaa uu saddex xabbadood isku xariiq toosan ku safo — tallaabadaas oo caadi ahaan loo yaqaan 'jare' ama 'shax' — kadibna uu ka qaato xabbad ka mid ah kan kale. Ciyaartu waxay ku dhammaataa marka mid ka mid ah labada dhinac uu waayo xabbado ku filan ama uu waayo dhaqdhaqaaq suurtogal ah.
Qaab-dhismeedka sabuuradda
Sabuuradda Shax waxaa ka kooban laba ama saddex afargeesood oo is-dhex gala, oo xarriiqyo dhexdhexaad ah isku xira. Meel kasta oo xarriiqyadu isku tagaan waxaa loo yaqaan meelo la dego, xabbadaha ciyaartana halkaas ayaa la saaraa. Tirada xabbadaha iyo qaabka sabuuradda way kala duwan yihiin deegaan ilaa deegaan; qaabab kala fudud iyo kuwo ballaaran labaduba waa la isticmaalaa.
Habka ciyaarta
Ciyaartu badanaa waxay leedahay laba marxaladood. Marxaladda hore, laba ciyaaryahanba waxay isku dhaafsanayaan dhigista xabbadahooda meelaha bannaan, iyagoo isku dayaya inay saddex isku safaan halka ay ka hortagayaan safka kan kale. Marxaladda labaad, marka xabbadaha la dhammeeyo, waxaa la bilaabaa dhaqdhaqaaq: xabbad kasta waxay u dhaqaaqi kartaa meel bannaan oo xarriiq toos ah kula xiran. Mar kasta oo saddex la safo, xabbad ayaa kan kale laga saaraa.
Dhaqan iyo bulsho
Shax badanaa waxaa lagu ciyaaraa goobaha shirarka ah, hoosta geedaha, maqaayadaha shaaha iyo kulammada fiidkii. Waxay tahay ciyaar ay indho-indhayaal fara badan daawadaan, marar badanna ay talo ku bixiyaan. Sidaas darteed waa hab bulsheed oo lagu wada shiro, oo la mid ah booskii ay ciyaaraha maskaxda ee kale ku leeyihiin dhaqamada kale.