Shaydaan

Shaydaan waa erey diimeed iyo dhaqan oo tilmaamaya jinni ama xoog ruuxi ah oo dadka ku dhaqaajiya xumaanta ama ka leexiya jidka toosan. Erayga waxaa laga soo qaatay Carabiga (شيطان). Luqadaha kale waxaa loogu yeeraa Devil (Ingiriisi), Diable (Faransiis), Diavolo (Talyaani), iyo Şeytan (Turki).

Diimaha Ibraahimiga ah — Islaamka, Kirishtaanka iyo Yuhuudda — kuwaas oo dhan waxay leeyihiin qaab u gaar ah oo ay ku sharraxaan doorka Shaydaanka, laakiin faahfaahinta iyo magacyada la isticmaalo way kala duwan yihiin. Sidoo kale, sawirka Shaydaanka ee suugaanta iyo farshaxanka reer Galbeedka waxaa lagu daray astaamo dheeraad ah oo aan si toos ah qoraallada asalka ah kaga imanin.

Islaamka

Quraanka iyo xadiiska, Shaydaanka waxaa inta badan lagu magacaabaa Ibliis. Waxaa la sheegaa inuu ka mid ahaa jinniga, oo uu diiday amarkii ah inuu Aadam u sujuudo, kadibna uu ballan-qaaday inuu bini'aadamka ku dhagro ilaa maalinta xisaabta. Falkiisa ugu weyn waa 'waswaas' — hadal qarsoodi ah oo qalbiga lagu tuuro. Erayga 'shayaadiin' (jamac) waxaa sidoo kale loo isticmaalaa jinni iyo dad kasta oo xumaanta faafiya.

Kirishtaanka iyo Yuhuudda

Kitaabka Cibraaniga, erayga 'satan' asal ahaan macnihiisu waa 'dacwoode' ama 'ka hor-imaade', oo mararka qaar loo isticmaalo door maxkamadeed oo Ilaah hortiis ah, sida buugga Ayuub. Kirishtaanka danbe, Satan wuxuu noqday shakhsi cayiman oo malaa'ig dhacday ah, madaxa xoogagga xumaanta, kaas oo lagu tilmaamo Axdiga Cusub inuu jirriday Ciise.

Suugaanta iyo sawir-qaadista

Suugaanta reer Yurub, gaar ahaan gabayada Dante iyo Milton, waxay Shaydaanka siisay shakhsiyad dhab ah oo hadal iyo sabab leh. Farshaxanka qarniyadii dhexe wuxuu inta badan ku sawiray qaab geesyo, dabo iyo lugo neefeed leh — astaamo ka soo jeeda dhaqamo hore oo Yurubiyaan ah, ee aan qoraallada diimeed si cad u sheegin. Filimaanta iyo warbaahinta casriga ah, sawirkani wuxuu u badan yahay mid la beddelay ama lagu majaajilooday.