Shimbir deni (Vanellinae)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
22 luqadood
Shimbir deni waa magac loo isticmaalo shimbiraha ka tirsan qoys-hoosaadka Vanellinae (Ingiriisi: lapwing), oo qayb ka ah qoyska Charadriidae ee shimbiraha xeebaha iyo bannaanka. Waa shimbiro dhexdhexaad ah oo leh lugo dhaadheer, qoorta gaaban, iyo af gaaban oo toosan. Inta badan waxay ku noolaadaan meelaha furan: bannaanka cawska ah, dhul beereedka, xeebaha harooyinka iyo dooxooyinka qoyan.
Sifada ugu caansan ee kooxdan waa baalasha ballaaran ee duugsanaanta siiya duulimaad tartiib ah oo lulmaya, iyo codka dheer ee digniinta. Noocyo badan waxay leeyihiin astaamo madaxa ku yaal sida shuqul (baal taagan) ama xayndaab midab leh oo wejiga ku yaal, iyo mararka qaar biro yaryar oo garabka ku taal oo la isticmaalo difaaca.
Kala qaybsanaanta cilmiga
Vanellinae waxaa lagu kala saaraa dhowr jinis, laakiin badankood waxaa lagu kooba jinsiga Vanellus. Kooxdan waxaa lagu tiriyaa ku dhawaad labaatan nooc oo ku baahsan Yurub, Aasiya, Afrika, Australia iyo Koonfurta Ameerika. Noocyo badan oo Afrikaan ah ayaa laga helaa Geeska Afrika, oo ay ku jiraan noocyo ku noolaanaya bannaanka daaqa ah ee Soomaaliya.
Nolosha iyo cuntada
Cuntada waxaa ugu badan cayayaanka, dirxiga, gooryaanka dhulka iyo xayawaanka yaryar ee lafta la'aanta ah. Habka quudinta waa mid ku salaysan aragga: shimbirku wuu ordaa, wuu istaagaa, dabadeedna afka ayuu dhulka ku dhuftaa. Qaar ka mid ah noocyada waxay habeenkii sidoo kale quudiyaan.
Taranka
Buulka waa god yar oo dhulka ku qodan oo ay ku jiraan ukun midab dhoobo u eg leh, taas oo ka caawisa inay ku dhuuntaan dhulka. Labada waalid inta badan way wada dhigaan oo wada ilaaliyaan. Marka ugaadhsade u dhowaado buulka, shimbiraha waaweyn waxay isticmaalaan weerar duulimaad ah iyo cod dheer si ay u eryaan; sidoo kale waxay muujiyaan dhaqan iska-dhigid dhaawac ah si ay u jiitaan halista buulka.
Xaaladda deegaanka
Noocyada qaar aad bay u badan yihiin, halka kuwo kale ay tirooda hoos u dhacday sababo la xiriira isbeddelka beeraha, engegga bulaaxda iyo faragelinta buulasha. Sababtoo ah buulku dhulka buu ku yaal, beeridda iyo daaqa xoolaha ayaa si toos ah u saameeya guusha taranka.