Shimbir soomaaliyeed (Laniarius erlangeri)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
20 luqadood
Shimbir soomaaliyeedku waa shimbir yar oo midabkeedu inta badan madow yahay, waxaana lagu magacaabaa Ingiriisiga "black boubou", Faransiiskana "gonolek d'Erlanger". Waxay ka mid tahay qoyska Malaconotidae, oo ah shimbiraha loo yaqaan boubou-yada iyo bushshrike-yada, kuwaas oo caan ku ah cod xoog leh iyo hab-nololeed qarsoodi ah oo ay ku dhex socdaan geedaha qoto dheer.
Magaca sayniska ee la aqoonsan yahay waa Laniarius erlangeri. Qaybta magaca labaad, erlangeri, waxaa loo aasaasay xusuusta cilmi-baare shimbiraha Yurubaan ah oo qarniyadii 19-aad iyo 20-aad dhexdooda uu safaro cilmiyeed ku sameeyay Bariga Afrika. Qaybinta guud ee noocyada Laniarius weli waa arrin cilmi-baaris ku socoto, maadaama noocyada isu eg ay midabbo iyo codad isku dhow leeyihiin.
Muuqaal
Waa shimbir dhexdhexaad ah oo ku jira cabbirka boubou-yada kale: jidh dhuuban, dabo dheerayn ah, iyo af (qanjaar) xoog leh oo dhinacyada laga cadaadiyay. Baalasha iyo dhabarka waxay leeyihiin midab madow oo nadiif ah, mararka qaarna iftiinka qorraxda hoostiisa waxaa ka soo baxa dhalaal buluug ama guduud u janjeera. Lab iyo dhaddig midab aad u kala duwan ma laha, taas oo adkeynaysa in duurjoogtada lagu kala saaro.
Meelaha ay ku nooshahay
Waxay ku koobantahay gobollada woqooyi ee Geeska Afrika, gaar ahaan aagagga Soomaaliya iyo Somaliland. Deegaannada ay doorbidaan waa duurka qodxaha leh, kaynta hoose ee qallalan, iyo dooxooyinka ay geedaha isku cufan ka baxaan. Sida boubou-yada badankood, waxay wakhtiga badan ku qaadataa qoraxda hoosteeda ee geedaha, halkaas oo ay ku raadiso cayayaanka iyo xayawaanka yaryar.
Hab-dhaqan iyo cod
Boubou-yadu waxay caan ku yihiin heeso lammaane ah (duet), kaas oo lab iyo dhaddig si isku xigxiga ah u kala qaadaan qaybaha codka ilaa ay u muuqato hal shimbir oo keliya oo heesaysa. Codku wuxuu shaqo weyn ka qabtaa xaddidaadda dhulka nololeed iyo xiriirka lammaanaha. Cuntadeedu waxay ugu badan tahay cayayaan, laakiin waxay qaadan kartaa xayawaan yaryar oo kale marka ay soo baxaan.
Xaalad ilaalin
Sababtoo ah waa nooc ku koobani meel yar oo dhulka ah, waxaa saameyn ku yeelan kara isbeddelka deegaanka: goynta geedaha dhuxusha, daaqa xad-dhaafka ah, iyo abaarta soo noqnoqota. Cilmi-baaris joogto ah oo goobta lagu sameeyo ayaa lagama maarmaan u ah in la ogaado sida tirada u socoto.