Shirkad si gaar ah loo haysto
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
46 luqadood
Shirkad si gaar ah loo haysto (Ingiriisi: privately held company) waa shirkad ay saamigeedu gacanta ugu jiraan tiro xaddidan oo dad ah — aasaasayaal, qoys, maamulayaal, ama maalgeliyayaal gaar ah — oo aan saamigeedu lagu iibin suuq saamiyeed oo furan. Taasi waa faraqa ugu weyn ee ka dhexeeya iyo shirkadda dadweynaha loo furay (public company), oo saamigeeda uu qof kasta ka iibsan karo suuqa.
Wax kala iibsiga saamiga shirkad gaar ah wuxuu badanaa ku dhacaa heshiis toos ah oo u dhexeeya iibiyaha iyo iibsadaha, waxaana caadi ah in xeerarka shirkadda ay ku jiraan xaddidaad: saamiga marka hore waa in la siiyaa saamileyda hadda jira, ama guddiga agaasimayaashu waa inuu ansixiyaa wareejinta. Sababtaas awgeed suuqgeynta saamiga waa mid adag, qiimahana lama helo maalin walba.
Waajibaadka warbixineed
Dalal badan, shirkadaha dadweynaha loo furay waxaa laga rabaa inay si joogto ah u daabacaan xisaabaadka, faa'iidada, iyo mushaharka maamulka sare, sidoo kalena ay hoos yimaadaan hay'adaha kormeerka suuqa maaliyadeed. Shirkadaha gaarka ah waxay leeyihiin waajibaad ka fudud: badanaa waxay diiwaangeliyaan xisaabaad kooban oo lagu keydiyo diiwaanka shirkadaha, mararka qaarna waxaa laga dhaafaa haddii ay yar yihiin. Sidaas awgeed macluumaadka dadweynuhu ka haysto hawlgalkooda waa mid ka yar.
Ilaha maalgelinta
Sida ay lacagta u helaan waxay ku xiran tahay deymo bangi, faa'iidada la celiyo (retained earnings), maalgeliyayaal gaar ah sida venture capital iyo private equity, iyo mararka qaar deymo la daabaco. Maadaama aysan ku fasixnayn inay saami guud u iibiyaan dadweynaha, koritaanka degdegga ah wuxuu badanaa u baahan yahay heshiisyo la galo maalgeliyayaal gaar ah, kuwaas oo caadi ah inay codsadaan kursi guddiga iyo xaqooq gaar ah.
Noocyada iyo qaab-sharciyeedka
Magacyada sharciga ah ee shirkadaha gaarka ah way kala duwan yihiin dal ilaa dal: Boqortooyada Ingiriiska 'private limited company' (Ltd), Faransiiska SARL iyo SAS, Jarmalka GmbH, Talyaaniga S.r.l. Guud ahaan, saamileyda mas'uuliyaddoodu waxay ku xaddidan tahay inta ay geliyeen (limited liability). Shirkadaha qoyska iyo ganacsiyada yaryar ee deegaanka inta badan waa qaabkan, laakiin waxaa jira shirkado gaar ah oo aad u waaweyn oo dakhligoodu la mid yahay kuwa suuqa ku jira.
Faa'iidooyinka iyo caqabadaha
Milkiilayaashu waxay hayaan kontarool buuxa oo aan cadaadis ka imanayn maalgeliyayaal doonaya faa'iido rubuc kasta ah, taasoo u sahleysa qorshe mudo dheer ah. Dhinaca kale, awoodda ay ku helaan raasumaal cusub waa mid xaddidan, saamileyda yar-yarna way ku adag tahay inay saamigooda u beddelaan lacag. Ku biirista suuqa saamiyada (IPO) waa hab loo gudbo qaabka dadweynaha, halka 'take-private' uu yahay habka lidkiisa ah oo shirkad suuqa ku jirtay dib loogu celiyo gacan gaar ah.