Shirweynaha Guud ee Culeyska iyo Miisaanka (CGPM)
Ka Halbeeg, ensaykloobediyada furan · In English
1 luqadood
Shirweynaha Guud ee Culeyska iyo Miisaanka — oo badanaa loo soo gaabiyo CGPM, oo ka soo jeeda magaca Faransiiska "Conférence générale des poids et mesures" — waa hay'adda ugu sarreysa ee go'aanka ka gaarta nidaamka caalamiga ah ee cabbiraadda. Waxaa ka kooban wufuud ka socda dawladaha ku biiray Heshiiska Mitirka (Convention du Mètre). Kulamadu waa kuwo xilliyeed, waxayna ka dhacaan Faransiiska.
Shaqada CGPM waxay tahay in la ansixiyo qeexitaannada halbeegyada aasaasiga ah, in la meelmariyo isbeddellada ku yimaadda Nidaamka Caalamiga ah ee Halbeegyada (SI), iyo in la ansixiyo miisaaniyadda iyo hab-dhaqanka hay'adaha farsamada ee ka hoos shaqeeya.
Qaab-dhismeedka hay'adaha
Nidaamka Heshiiska Mitirka waxaa ku jira saddex qaybood oo isku xiran. CGPM waa hay'adda dawladeed ee go'aanka gaarta. CIPM (Guddiga Caalamiga ah ee Culeyska iyo Miisaanka) waa guddi khubaro ah oo maalin-maalin la socda hawlaha, isla markaana talooyin u gudbiya CGPM. BIPM (Xafiiska Caalamiga ah ee Culeyska iyo Miisaanka) waa xarunta cilmi-baarista iyo tijaabooyinka, waxayna ku taalaa Sèvres oo u dhow Paris. Waxaa jira sidoo kale guddiyo istishaari ah oo ku takhasusay qaybo gaar ah sida wakhtiga, tirada elektaroonigga ah, iyo shucaaca.
Halbeegyada aasaasiga ah
Nidaamka SI wuxuu ku dhisan yahay toddoba halbeeg oo aasaasi ah: mitir (dherer), kiilogaraam (culeys), ilbiriqsi (waqti), ambeer (dareenka korontada), kelvin (heerkul), mool (tirada walxaha), iyo kandela (iftiinka). Halbeegyada kale ee la isticmaalo waxaa laga soo saaraa kuwan.
Isbeddelka qeexitaannada
Muddo dheer qaar ka mid ah halbeegyada waxay ku tiirsanaayeen shay jireed — tusaale ahaan kiilogaraamku wuxuu ku xirnaa astaan bir ah oo lagu hayay BIPM. Isbeddel weyn ayaa la sameeyay markii qeexitaannada loo rogay in lagu saleeyo joogtooyinka dabiiciga ah, sida joogtada Planck iyo xawaaraha iftiinka. Habkan wuxuu suurtageliyaa in cabbiraadda lagu soo celin karo goob kasta oo adduunka ah iyada oo aan loo baahnayn shay gaar ah.