Shukulaato

Shukulaato (Ingiriisi: chocolate) waa cunto laga sameeyo miraha geedka kakow (Theobroma cacao). Miraha waa la halgiyaa (fermentation), la qalajiyaa, la dubaa, kadibna la shiidaa ilaa laga helo maado dareere ah oo loo yaqaan liquor-ka kakow. Maadadaas waxaa laga soo saaraa saliidda kakow (cocoa butter) iyo budada kakow.

Shukulaatada suuqa laga helo inta badan waxay ka kooban tahay maadooyinka kakow, sonkor, iyo marar badan caano budo ah. Waxay caan ku tahay dhadhan qadhaadh-macaan iyo inay ku milanto heerkulka afka, taas oo ka timid sifada saliidda kakow oo dhalaasha ku dhawaad heerkulka jirka.

Taariikh

Kakow asal ahaan wuxuu ka soo jeeda Ameerika dhexe iyo koonfureed. Bulshooyinkii hore ee Mesoamerica, oo ay ka mid yihiin Maya iyo Aztec, waxay kakow u isticmaali jireen cabbitaan qadhaadh oo marmar xawaash lagu daro, sidoo kale wuxuu qeyb ka ahaa dhaqanka iyo ganacsiga. Kadib xiriirka Isbaanishka qarniyada 16-aad, cabbitaanka waxaa la geeyay Yurub, halkaas oo sonkor lagu daray.

Qarnigii 19-aad waxaa la helay farsamooyin warshadeed muhiim ah: saarista saliidda kakow oo budada kakow fududeysay, habka 'conching' oo shukulaatada ka dhigay mid siman, iyo isku-darka caanaha budada ah oo keenay shukulaatada caanaha. Arrimahaas ayaa shukulaato ka dhigay cunto tafaariiqda ah oo baaxad leh.

Noocyada

Noocyada waaweyn waa: shukulaatada madow (dark) oo caano yar ama aan lahayn oo saami sare ah maadada kakow leh; shukulaatada caanaha (milk); iyo shukulaatada cad (white) oo ka kooban saliidda kakow, sonkor iyo caano laakiin aan lahayn maadada kakow ee madow. Sharciyada dalal badan waxay dejiyaan xadka ugu yar ee maadada kakow uu noocyadu leeyihiin.

Beeridda iyo ganacsiga

Kakow waxaa lagu beeraa gobollada kulaylaha ah ee u dhow dhulbaraha. Waddamada Galbeedka Afrika, gaar ahaan Côte d'Ivoire iyo Ghana, waxay ka mid yihiin waxsoosaarayaasha ugu waaweyn adduunka; sidoo kale Indonesia, Ecuador iyo Nigeria wax badan soo saaraan. Beeraleyda badankood waa beeraley yar-yar, waxaana qiimaha kakow ee suuqyada caalamiga ah dhaqaalahooda saameeya. Waxaa jira dooda ku saabsan shaqada carruurta, dakhliga beeraleyda iyo jarista kaymaha.