Sida loo saxo

"Sida loo saxo" (Ingiriisi: how to edit) waa magac guud oo loo adeegsado tilmaamaha sharraxaya sida qof u beddelo ama u hagaajiyo qoraal jira. Ereyga "saxid" wuxuu ku dhex jiraa laba macne oo isku dhow: mid ah hagaajinta khaladaadka higgaadda, naxwaha iyo qaab-dhismeedka; midka kalena ah wax-ka-beddelka macluumaadka qoraalka ku jira, sida ku darista xog cusub ama ka saarista mid aan sax ahayn.

Bogagga wadaagga ah ee internetka, tusaale ahaan mashaariicda nooca wiki-ga ah, saxiddu waa hawl furan oo isticmaalayaal badan wada qabtaan. Bog kastaa wuxuu leeyahay taariikh-nololeedka wax-ka-beddelka (edit history) oo lagu diiwaan geliyo beddel kasta, qofka sameeyay iyo waqtiga. Sidaas awgeed, saxiddu ma aha go'aan aan dib loo celin karin: mar walba waa la eegi karaa nooca hore, waana lagu noqon karaa.

Nooca farsamada ee saxidda

Nidaamyada wiki-ga badanaa waxay bixiyaan laba hab oo saxid ah. Midka koowaad waa saxidda qoraalka asalka ah (source editing), oo qofku si toos ah u qoro summadaha qaabaynta, tusaale ahaan calaamadaha lagu sameeyo cinwaanka, liiska ama xiriirinta. Midka labaad waa saxidda muuqaalka ah (visual editing), oo isticmaalaha uu ku arko sida qoraalku ugu dambeyn u muuqan doono, isagoo adeegsanaya badhanno.

Habraaca caadiga ah wuxuu ka kooban yahay tallaabooyin: furitaanka qaybta la doonayo in la beddelo, samaynta beddelka, ku darista sharraxaad kooban oo lagu caddeynayo sababta beddelka (edit summary), iyo dhawrista. Qaar ka mid ah nidaamyadu waxay bixiyaan badhanka "is-barbardhig" (diff) oo tusaya farqiga u dhexeeya noocii hore iyo kan cusub.

Xeerarka tayada

Mashaariicda ensaykloobediyada ah waxay inta badan ku xiraan saxidda shuruudo: macluumaadku waa inuu ku salaysnaadaa il la hubin karo, luuqaddu waa inay dhexdhexaad ahaataa, qoraalkuna ma noqon karo mid si toos ah looga koobiyeeyay meel xuquuq daabacaad leh. Beddelka aan ilo lahayn ama kan ujeeddadiisu tahay xayaysiin ama been-abuur waa la tirtiri karaa, qofkii sameeyayna waxaa laga xannibi karaa.

Khilaaf iyo heshiis

Marka labo qof ay isku bog beddel is burinaya ku celceliyaan, waxaa loo yaqaan dagaal-saxid (edit war). Xalka caadiga ah waa in laga hadlo bogga wadahadalka (talk page) ee bogga la xiriira, ilaa lagu heshiiyo qoraal la wada aqbali karo. Nidaamyada qaarkood waxay xaddidaan tirada beddelka qof uu maalintii ku sameyn karo bog, si looga hortago is-burinta joogtada ah.