Siil

Siil (Ingiriisi: vagina) waa marin muruq iyo xuub ka samaysan oo ku yaal gudaha jidhka haweenka. Wuxuu isku xidha afka ilmo-galeenka (cervix) iyo furitaanka dibadda ah oo ku yaal inta u dhaxaysa bushimaha taranka. Marinkan wuxuu leeyahay saddex hawl waaweyn: wuxuu yahay marinka dhiigga caadada (xiidmaha caadada) uu ku baxo, marinka galmada, iyo marinka uu ilmuhu ku soo baxo marka dhalmo dabiici ah dhacdo.

Ereyga Af-Soomaaliga ah "siil" hadalka caadiga ah waxaa lagu isticmaalaa si ballaaran, oo mararka qaar loola jeedo qaybaha dibadda ah (bushimaha, kintirka) ee sayniska lagu magacaabo vulva. Buugaagta caafimaadka waxay kala saaraan labada: siilka waa marinka gudaha, halka qaybaha dibadda ah loo yaqaan xubinta dibadda ee taranka.

Qaab-dhismeedka

Derbiga siilka wuxuu ka kooban yahay saddex lakab: lakabka gudaha ah (mucosa) oo laablaab leh oo u oggolaanaya inuu balaadho, lakabka muruqa (muruq aan la amrin karin), iyo lakab dhex-dhexaad ah oo unugyo xidhiidh ah. Lakabka gudaha wuxuu soo saara qoyaan (dareere) kaas oo ilaaliya jirka oo yaraysa xoqidda. Siilka guud ahaan wuu qoyan yahay oo derbiyadiisu isku dhow yihiin marka aan wax gelin, laakiin wuu fidi karaa.

Deegaanka bakteeriyada iyo aashitada

Gudaha siilka waxaa ku nool koox bakteeriyo caafimaad leh, gaar ahaan noocyada Lactobacillus. Bakteeriyadan waxay soo saartaa aashito (lactic acid) taas oo pH-ga ka dhigta mid aashito ah. Xaaladdan waxay hor istaagta koritaanka bakteeriyada iyo fangaska waxyeellada leh. Marka isku-dheellitirnaanta la kala daadsanto — tusaale isticmaalka antibiyootiko ama maydhidda gudaha (douching) — waxaa dhici karta caabuq sida bacterial vaginosis ama fangaska candida.

Dhalmada iyo isbeddellada nolosha

Inta lagu jiro dhalmada, hoormoonnada iyo cadaadiska madaxa ilmaha waxay ka dhigaan siilka mid aad u fidi kara si ilmuhu u soo baxo. Ka dib dhalmada, dhererka iyo muruqyadu inta badan way soo celceliyaan xaaladdii hore, in kastoo isbeddel joogto ah dhici karo. Marka gabadh gaadho da'da caadada, hoormoonka estrogen wuxuu kordhiya qufulnaanta lakabka gudaha. Ka dib caadada joogsiga (menopause), hoos u dhaca estrogen wuxuu keeni karaa qalalasho iyo khafiifnaanta lakabka.

Caafimaadka iyo baaritaanka

Siilka isagu iskiis wuu nadiifiyaa iyada oo qoyaanka uu soo baxo. Talooyinka caafimaadka guud waxay ku bareeraan maydhidda gudaha ee saabuunta iyo isticmaalka waxyaabaha udgoon leh, maxaa yeelay waxay kharribaan pH-ga. Baaritaanka gynecology-ga wuxuu isticmaala qalab la yiraahdo speculum si loo eego afka ilmo-galeenka; baaritaanka Pap smear-ka wuxuu raadiya isbeddel unugyo oo horudhac u noqon kara kansarka afka ilmo-galeenka. Caabuqyada galmada lagu kala qaado, sida chlamydia iyo gonorrhea, badanaa astaamo bilaash ah ma leh, sidaas darteed baaritaan joogto ah waa lagu taliyaa dadka halista ku jira.