Sistesokosis

Sistesokosis (Cysticercosis) waa cudur ka dhasha marka kalxanka (larva) gooryaanka jeexjeexan ee Taenia solium galo unugyada jidhka aadanaha oo halkaas ku sameeyo kiisas (buufin yar oo dareere ku jira). Cudurka wuxuu ku bilaabmaa marka qofku liqo ukunta gooryaanka, badanaa cunto ama biyo ay ku wasakhoobeen saxaro dad qaba gooryaanka weyn ee mindhicirka.

Waa muhiim in la kala saaro laba xaalad oo isku gooryaan ah. Taeniasis waa marka gooryaanka weyn ku noolaado mindhicirka qofka, oo badanaa ka dhasha cunista hilib doofaar oo aan si fiican u karsanayn. Sistesokosis waase marka ukunta la liqo, kalxankuna ka gudbo derbiga mindhicirka oo dhiigga uu qaado ilaa muruqyada, maqaarka indhaha iyo maskaxda.

Sida cudurka u faafo

Wareegga cudurka wuxuu ku xiran yahay xiriirka aadanaha iyo doofaarka. Qofka gooryaanka weyn qaba wuxuu saxarada la baxaa ukun tiro badan. Doofaarku marka uu wasakhda cuno, kalxanku wuxuu galaa hilibkiisa. Aadanaha oo hilibka aan bislaan cuna wuxuu qaataa gooryaanka weyn. Haddiise aadanaha uu ukunta toos u liqo — iyada oo aan hilib ku lug lahayn — wuxuu isagu noqonayaa meesha kalxanku ku dhaqmo, taasina waa sistesokosis. Sababtaas awgeed cudurka wuxuu ku dhici karaa qof aan waligiis hilib doofaar cunin.

Astaamaha caafimaadka

Kiisas ku yaal muruqyada ama maqaarka hooseeya waxay noqon karaan buro yaryar oo aan xanuun badan lahayn, waxaana suurtogal ah in sannado la haysto iyada oo aan astaamo muuqan. Xaaladda ugu culus waa neurocysticercosis, marka kiisasku ku dhegaan maskaxda ama xudunta laf-dhabarta. Astaamaha caanka ah waa suuxdin (qallalaas), madax-xanuun joogto ah, isbeddel aragti, iyo cadaadis kordhay gudaha madaxa. Marka kalxanku dhinto ama daawo ku dhufato, bararka ka dhasha falcelinta difaaca jidhka ayaa astaamaha kordhin kara.

Baaritaan iyo daaweyn

Neurocysticercosis badanaa waxaa lagu ogaada sawirada maskaxda (CT ama MRI), oo lagu arko kiisas ama calaamado kalseeyum yeeshay, iyo baaritaan dhiig ah oo raadinaya difaac-yaale (antibodies). Daaweynta waxaa ka mid ah daawooyinka dilaya kalxanka sida albendazole ama praziquantel, oo badanaa lala qaato daawo bararka yareysa (steroid) si looga hortago falcelin xun. Daawada suuxdinta joojisa waa qayb muhiim ah oo daaweynta ah. Xaaladaha qaar qaliin ama tuubbo dareere kala baxsha ayaa loo baahdaa. Go'aanka daaweynta wuxuu ku xiran yahay tirada, meesha iyo heerka kiisaska.

Ka hortag

Ka hortagga wuxuu ku dhisan yahay nadaafadda biyaha iyo musqulaha, faraha oo si joogto ah loo dhaqo, hilibka doofaarka oo si fiican loo kariyo, iyo kormeerka hilibka suuqa. Sidoo kale waxaa la isticmaalaa daaweynta guud ee dadka gooryaanka weyn qaba iyo talaal ama daawo doofaarada lagu bixiyo. Hay'adda Caafimaadka Adduunka waxay sistesokosis ku tirisaa cudurrada la dayacay ee kulaylaha, waxaana ka mid ah sababaha caanka ah ee suuxdinta la yeesho ee dalalka soo koraya.