Sodium Hydroxide

Sodium hydroxide (qaacidada kiimikaad: NaOH) waa xarun kiimikaad ah oo ka kooban sodium, oksijiin iyo haydarojiin. Waxaa loo yaqaan sidoo kale "caustic soda" ama Af-Soomaali "soodhe qaraar". Waa jird cad, adag, oo qaab kuula ama xabbado (pellets) ah, oo si degdeg ah biyaha ka nuugta hawada (hygroscopic).

NaOH waa alkali (base) aad u xoog leh: marka biyo lagu daro wuxuu si buuxda u kala qaybsamaa oo bixiyaa ion-ka hydroxide (OH⁻), taasoo pH-ga kor u qaadda ilaa heerar aad u sarreeya. Kala-qaybsanaanta biyaha waxay soo saartaa kulayl (exothermic), sababta loo dari dhaco waa in NaOH lagu shubo biyaha, ee ma aha biyaha lagu shubo NaOH.

Sifooyinka jireed iyo kiimikaad

NaOH wuxuu leeyahay barta dhalaalidda oo sarreysa (in ka badan 300 °C) waana mid biyaha aad ugu milma. Wuxuu la falgalaa qaacidooyinka isagoo bixiya milix iyo biyo (falcelin neutralisation). Sidoo kale wuxuu ku falgalaa aluminium iyo bir kale oo qaar, isagoo sii daaya gaaska haydarojiin, taasoo khatar dab iyo qarax leh marka lagu kaydiyo weel bir aluminium ah. Marka hawada la dhex fadhiisto, NaOH wuxuu nuugaa kaarboon dioksaydh oo isku beddelaa sodium carbonate.

Habka soo saariddu

Inta badan NaOH waxaa la soo saaraa habka electrolysis oo ku saabsan xalka biyo-milixeed (brine, NaCl). Korontada marka la dhex marisa xalka, waxaa laga helaa kloriin, haydarojiin iyo sodium hydroxide. Habkan waxaa loo yaqaan "chlor-alkali process". Farsamooyinka aan la isticmaalo waxaa ka mid ah unugga xuubka (membrane cell) iyo diaphragm cell; habkii hore ee mercury cell waxaa meelo badan laga joojiyay sababo caafimaad iyo deegaan.

Isticmaalka

NaOH waa mid ka mid ah kiimikooyinka warshadeed ugu isticmaalka ballaaran. Waxaa loo adeegsadaa: samaynta saabuunta iyo dheeqda (saponification, oo dufanka loo beddelo saabuun); warshadaha waraaqaha (habka kraft ee alwaaxa laga saaro lignin); safaynta shidaalka; soo saarista aluminium ka bauxite (habka Bayer); daaweynta biyaha si pH-ga la hagaajiyo; iyo nadiifiyeyaal xoog leh oo tuubbooyinka la furo. Sidoo kale waxaa loo isticmaalo cuntada qaar (sida beegels iyo olives) iyo shaybaarrada tijaabada.

Khatarta iyo ka hortag

NaOH waa corrosive: wuxuu gubi karaa maqaarka, indhaha iyo caloosha, gaar ahaan wuxuu burburiyaa xariirta indhaha oo keena indho-la'aan joogto ah. Boodhkiisa iyo aerosol-kiisu waxay wax yeeleeyaan sanbabbada. Marka la maamulo waxaa loo baahan yahay gashaan indho, gloves aan la ficil gelin, iyo hawo-mareen. Daaweynta degdegga waa in biyo badan lagu dhaqo muddo dheer; qaacido lagu neutralise-gareyn maaha lataliye caafimaad la'aan.