Software

Software (Af-Soomaali waxaa mararka qaar loogu yeeraa barnaamij ama nidaam-farsamo) waa ururka tilmaamaha (instructions) iyo xogta ee kombuyuutarka u sheega waxa uu sameeyo. Waa qaybta aan la taaban karin ee nidaamka xisaabinta, taas oo ka duwan hardware-ka oo ah qalabka jireed sida processor-ka, xusuusta iyo saxanka.

Software waxaa lagu qoraa luqado barnaamijeed sida C, Java, Python ama JavaScript. Qoraalka uu qofku qoro waxaa la yiraahdaa source code. Kadib waxaa loo beddelaa qaab mishiinku fahmi karo, ama iyadoo la marsiiyo compiler oo dhammaan la turjumo, ama interpreter oo saf saf u fuliya.

Noocyada software-ka

Guud ahaan waxaa loo kala saaraa system software iyo application software. System software waxaa ka mid ah nidaamyada hawlgalka (operating systems) sida Linux, Windows iyo Android, oo maamula kheyraadka qalabka. Application software waa barnaamijyada shaqo gaar ah loo isticmaalo, sida barnaamijyada qoraalka, browser-yada internetka iyo barnaamijyada moobiilka. Waxaa kale oo jira firmware, oo ah software ku duugan qalabka oo si dhow ula shaqeeya hardware-ka.

Injineernimada software-ka

Software engineering waa cilmiga habaysan ee lagu qorsheeyo, lagu dhiso, lagu tijaabiyo oo lagu ilaaliyo barnaamijyada. Wareegga caadiga ah wuxuu ku bilaabmaa ururinta baahiyaha, kadib naqshadeynta, qorista code-ka, tijaabinta (testing) iyo dayactirka (maintenance). Habab kala duwan ayaa la isticmaalaa, sida habka waterfall ee tallaabo tallaabo ah iyo habab agile ah oo ku salaysan wareegyo gaagaaban oo isdaba joog ah.

Shatiga iyo xuquuqda

Software waxaa badanaa daboola xuquuqda daabacaadda iyo shuruudo shati (license). Software-ka xayiran (proprietary) source-kiisa lama fasaxo in la eego ama la beddelo. Dhanka kale, free iyo open-source software waxay fasaxaan in la akhriyo, la beddelo oo dib loo qaybiyo, iyadoo shuruudo la raacayo; tusaale ahaan shatiyada GPL iyo MIT. Mashaariic sida kernel-ka Linux waxay tusaale u yihiin horumar ay bulsho ballaaran wada wadato.