Soon

Soon (Carabi: صوم, sawm) waa ka joogsasho cunto, cabitaan, sigaar iyo galmo laga bilaabo waaberiga (fajarka) ilaa qorrax-dhaca, iyadoo lagu wehliyo ujeeddo (niyad) diimi ah. Soonka Bisha Ramadaan waa mid ka mid ah shanta tiir ee Islaamka, waana waajib ku saaran Muslimka qaan-gaar ah oo caafimaad qaba.

Marka lagu daro soonka waajibka ah, waxaa jira soon ikhtiyaari ah (sunno) oo la qabto maalmo gaar ah, iyo soon kafaaro-gud ah oo lagu magacaabo kafaarah, kaas oo mararka qaar lagu mutaystaa dembi ama nidar. Habka xisaabinta wakhtiga waxaa lagu qiyaasaa qorraxda, taasina waxay ka dhigaysaa in dhererka maalinta soonka ku kala duwan yahay meelaha kala duwan iyo xilliyada sannadka.

Wakhtiga iyo Ramadaan

Ramadaan waa bisha sagaalaad ee sannad-guurada qamarka ah ee Islaamka. Sababtoo ah sannadka qamarka wuu ka gaaban yahay kan qorraxda, Ramadaan wuxuu sannad walba ku soo wareegaa xilli ka duwan. Bilaabidda iyo dhammaadka bishu waxay ku xirnaan kartaa arkitaanka bisha cusub ama xisaabta astronomiga; taas oo keenta in dalal kala duwan mararka qaar hal maalin ku kala horreeyaan.

Maalinta soonka waxaa lagu bilaabaa cunto habeenkii dambe la cunto (suxuur), waxaana lagu furaa qorrax-dhaca (iftaar). Kadib bisha Ramadaan waxaa yimaada ciidda Ciid-ul-Fitr.

Cid ka baxsan waajibka

Culimadu waxay caadi ahaan ka reebaan carruur aan qaan-gaarin, dadka aad u da'weyn, kuwa cudur joogto ah qaba, dadka safarka ku jira, haweenka uurka leh ama naas-nuujinaya, iyo haweenka xilliga caadada ku jira. Qaar ka mid ah waxaa laga rabaa in ay maalmaha ka baaqday beddelaan (qadaa) markii ay awoodaan, halka qaar kalena loo bixiyo fidyo — cunto la siiyo dadka danyarta ah.

Ujeeddo iyo dhaqan

Qoraallada diinta waxay soonka ku xiraan taqwada, is-xakameynta iyo la-tacaalidda dadka gaajaysan. Sidoo kale wuxuu leeyahay saameyn bulsho iyo dhaqaale: xilliga Ramadaan waxaa isbeddela wakhtiyada shaqada iyo iskuulada dalal badan, waxaana kordha kharashka cuntada iyo sadaqada.